Суворов Александр Васильевич (1730-1800), Масква – Санкт-Пецярбург

Кто такой Суворов Александр Васильевич

Суворов А. В.
Суворов А. У.

Граф Суворов-Рымникскийфельдмаршал и генералиссимус российских войск, князь Италийский, фельдмаршал армии короля пьемонтского и императора Священной Римской империи. Основоположник русской военной теории.

Самае галоўнае, что нужно знать о Суворове:

Александр Васильевич родился в семье помещика средней руки 13 лістапада 1730 года ў Маскве. аднак, надо учитывать, что данные о времени и месте рождения Суворова в разных источниках несколько разнятся.

есть предположение, что дворянская семья Суворовых корнями уходит в новгородчину. В московские земли Суворовы перебрались ориентировочно в середине 14 веке. Сам же Александр Васильевич был уверен в принадлежности своих предков к шведской нации. У прыватнасці, в своей автобиографии он упоминает некоего Сувра, от имени которого и произошла, ставшая впоследствии знаменитой, фамилия.

родители Суворова: Василий Иванович и Авдотья Феодосьевна (Манукова). Отец в свое время начал карьеру денщиком (ординарец) Петра I, а после смерти царя получил младший офицерский чин и продолжил службу по прокурорской части. Смена правителей в последующие годы не помешала карьерному росту Василия Ивановича.
Дед Суворова по материнской линии принадлежал также к среднему служилому классу московских дьяков, которые по заслугам своим получили дворянство.

Александр был первенцем в семье Суворовых, после него родились две девочки. Телосложения в юности будущий полководец был субтильного и здоровья не крепкого, из-за чего у близкого окружения сложилось четкое мнение, что для службы на военном поприще он не годен. Однако Саша имел другое мнение. На него неизгладимое впечатление произвели исторические книги (Плутарх, Светоний, Тацит), чтением которых он увлекся. Герои античности стали для него примером для подражания, ребенку захотелось славных военных подвигов. Очень важно иметь мечту!

фантазии Александра в реальности находили выражение во время игры в оловянных солдатиков. Таким образом он мог моделировать ситуации и изучать их.

существует легенда, будто бы важную роль в жизни Александра Суворова сыграл Абрам Петрович Ганнибал (прадед Пушкина А. С.), имевший дружеские отношения с его отцом. Будто бы Абрам Петрович убедил Василия Ивановича не препятствовать сыну осуществлять свою мечту стать военным и записать его солдатом в Лейб-гвардии Семеновский полк.

со службой заладилось не сразу. В вязи с кончиной матери, 13-летнему Александру пришлось остаться дома и самостоятельно изучать науки и языки. Продлилось самообразование до его 18-летия. Это был продуктивный период. Александр не только занимался науками, но последовательно готовил себя к тяготам суровой армейской жизни, признавая свой недостаток в физической силе. Он сам для себя придумал систему гимнастики и личной гигиены. Обливание холодной водой, сон только на жесткой постели и неприхотливость в еде вошли в привычку у молодого человека, и следовал он этим нехитрым правилам всю жизнь.

на службу в Санкт-Петербург Суворов прибыл в начале 1750-х годов. Однажды он стоял на часах в Петергофе, мимо него проходила Елизавета Петровна. Александр отдал ей честь мушкетом, чем привлек внимание императрицы. Узнав чей он сын, она сделала милость и предложила гвардейцу Суворову рубль за хорошую службу. Однако Александр рубль не принял, объяснив, что это не положено по уставу. Тогда Елизавета Петровна положила рубль к его ногам и предложила взять, когда он сменится с поста. Александр Васильевич так и сделал. Подаренный императрицей Елизаветой рубль он хранил всю свою жизнь и говорил, что это первая его награда.

после нескольких лет простой солдатской службы, он стал капралом, затем сержантом гвардии. По окончании службы Александра Суворова не выпустили в армию (при содействии отца), а выпустили его в Военный комиссариат, предназначенный для снабжения армии.

кроме службы и самообразования Суворов увлекался театром и был завсегдатаем Первого русского театра, основанного в С.-Петербурге после официального указа императрицы.
Вообще, мяркуючы па ўсім, деятельность, связанная со словом доставляла будущему полководцу удовольствие. Ему нравилось самовыражаться через слово. Заметим, что письма Александра Васильевича своей дочери Наташе в свое время были изданы, потом несколько раз переизданы, и до сих пор считаются образцом эпистолярного жанра.

– 1756—1763Семилетняя война. Именно во время конфликта России с Пруссией началась боевая деятельность Александра Васильевича Суворова. Несмотря на сопротивление отца, который препятствовал рвущемуся к активной военной деятельности сына, он сумел перевестись в действующую армию и там сразу же попал в гущу событий.
Первый боевой опыт он получил в битве при Кунерсдорфе (1 Жнівень 1759). Это сражение сложилось удачно для русской армии настолько, что о России в Европе снова заговорили как о достойном и сильном противнике. Дух победы над врагом пришелся по вкусу Суворову.

– у 1760 году Суворов участвует при занятии русской армией столицы ПруссииБерлина. Он сражался с пруссаками в Померании (Польшча), был ранен. После лечения был назначен командиром бригады драгунов, и к концу войны ему подчинялось три кавалерийских полка. Однако с приходом к власти Петра III война с Пруссией прекратилась, и проявлять себя подполковнику Суворову стало негде.

отец Суворова, Васіль Іванавіч, принял активное участие в заговоре по свержению императора Петра III в пользу его супруги Екатерины II. В качестве благодарности, императрица наградила заговорщиков, в том числе и Василия Ивановича, существенными презентами. Василий же Иванович среди прочего получил положительный ответ ее Величества на просьбу о повышении для своего сына. Скоро Александр Суворов получает звание полковника и назначается командиром Астраханского мушкетерского полка. За два года полк его по боевой подготовке стал лучшим в русской армии.

в конце 1760-х годов Суворов во главе бригады пехоты был отправлен в Польшу воевать против войск шляхетской Барской конфедерации. России грозила потеря Польши. Русская армия никак не могла справиться с польскими конфедератами. Суворов применил новую тактику нападения на противника, и с конфедератами было покончено. Александр Васильевич за это получил чин генерала и орден Св. Ганны.

после Польши Александра Васильевича перевели в армию графа П. А. Румянцева сражаться с турками. тут, на Дунае, его слава продолжала расти. 10 чэрвень 1774 год при Козлуджах с корпусом в 8 тыс. солдат Суворов разгромил 40 тыс. турецкую армию. Это сражение навсегда вошло в военную историю России.

в августе 1774 года Суворова посылают в заволжские степи пленить Емельяна Пугачева. Схваченного бунтаря затем он конвоировал в Симбирск. Однако у Пугачева оставалась большая группа поддержки в лице башкиров, и необходимо было их как-то усмирить. Суворов и с этим блестяще справился, не пролив при этом ни капли крови. Он сумел их расположить к себе и уговорил в короткие сроки сложить оружие и выдать всех зачинщиков.

– у 1776 году Суворов получил назначение отправляться в Крым, уже независимый от Турции, однако все еще мятежный. Благодаря дипломатической работе и маневрам Суворова в преследовании мятежников, выступавшим против хана, Крым без кровопролития был присоединен к России.

во время войны с турками (1787—1791) имя Суворова снова заблистало. Кинбурн, Очаков, Рымник, Фокшаны, Ізмаіл. Победы сделали известным имя Суворова по всей Европе.
1794 годзе – штурм Праги и последующее взятие ее. За это Суворов был удостоен высшего воинского чина — генерал-фельдмаршальского.

после смерти Екатерины II и с воцарением Павла I Александр Васильевич попал в опалу.

в последний год своей жизни Суворов совершил победоносный поход в Италию и Швейцарию. В горах Швейцарии он был окружен армией французов, превосходившей вдвое нашу армию, но сумел прорвать кольцо и вывести своих солдат из окружения. За этот поход Суворов стал генералиссимусом, и император Павел I приказал воздвигнуть ему в Санкт-Петербурге прижизненный памятник.
И снова после славных дел его не миновала опала императора и смерть в 1800 году в забвении. Проводить великого полководца в последний путь собралось 30 тыс. жителей столиц. Похоронен Суворов в Благовещенской церкви Александро-Невской лавре. На могильной плите его начертана короткая, но емкая, надпись: “Здесь лежит Суворов”.

Асабістае жыццё

– яшчэ ў 1774 году Суворов женился на девушке, выбранной отцом. Ослушаться он не могтаковы были нравы того времени. Брак этот был неудачный. В семье, тым не менш, родились дочь и сын. Супругу свою, Варвару Ивановну, Суворов по каким-то причинам подозревал в изменах. И если дочь, Наташу, он боготворил, то сына, Аркадия, не признал своим, и после его рождения окончательно прервал отношения с женой. Только спустя 10 лет знаменитый полководец признал Аркадия. Молодой человек дослужился до генеральского звания и погиб в 26 гадоў, переплывая Рымник, на берегах которого его отец когда-то одержал блестящую победу, давшую ему графский титул. Насмешка судьбы. Из всех потомков Суворова Аркадий оказался наиболее яркой фигурой.

Суворов Александр Васильевич (1730-1800), Москва - Санкт-Петербург

Курчатов Игорь Васильевич (1903-1960), Симский Завод – Масква

Курчатов Игорь Васильевич

Кто такой Курчатов Игорь Васильевич

Курчатов Игорь Васильевичсоветский физик, доктор физико-математических наук, создатель атомной бомбы. Один из самых засекреченных ученых в СССР. Трижды Герой Социалистического Труда. Основатель, а в последствии директор, Института атомной энергии.

О Курчатове достаточно знать, что он:

родился в поселке Симский Завод Уфимской губернии (сейчас это город Сим Челябинской области) 12 студзень 1903 года в семье землемера-землеустроителя и учительницы. У Игоря Курчатова был брат Борис, также в последствии ставший ученым, и сестра Антонина, в юном возрасте скончавшаяся от туберкулеза.

в 6-летнем возрасте Курчатов вместе с семьей переезжает в г. Симбирск (ныне Ульяновск), а спустя три года в Симферополь.

впечатлившись книгойУспехи современной техникиКорбино, Курчатов серьезно задумался о том, чтобы стать в будущем инженером. От высоких помыслов отвлекали бытовые трудности в условиях начавшейся Первой мировой войны, когда ему пришлось учебу в гимназии совмещать с подработками, а также с занятиями в вечерней ремесленной школе. По первой профессией специальности Курчатовслесарь. Однако серьезные намерения не оставили молодого человека, і, блестяще окончив гимназию, у 1920 году он поступает на физико-математический факультет Симферопольского Таврического университета, ректором которого в то время был Вернадский В. І.

университетскую программу, рассчитанную на четыре года обучения, Курчатов освоил за три. Тема его дипломной работы«Теория гравитационного элемента».
У 1923 году Курчатов поступает в Петроградский Политехнический институт сразу на третий курс кораблестроительного факультета. Но проучившись год, он вынужден был оставить занятия по причине невозможности совмещать учебу с работой (финансовая необходимость) и вернуться в Крым. Тым не менш, год в Петрограде не прошел для Курчатова даром: здесь он провел первое собственное научное исследование по измерению радиоактивности снега. Работа эта в 1925 году была опубликована вЖурнале геофизики и метеорологии”.

талант Курчатова, как ученого, расцвел под руководством А. Ж. Иоффе в ЛФТИ, куда последнийпереманил” яго, 22-летнего молодого человека, у 1925 году из Азербайджанского политехнического института. В Баку Курчатов почти год проработал ассистентом при кафедре физики.

в ЛФТИ Курчатов сначала занимал должность старшего инженера-физика, затемвыросдо заведующего лабораторией и далее до заведующего отделом. Здесь он проработал с 1 Кастрычнік 1925 года па 14 Жнівень 1943 года.

в ЛФТИ Курчатов исследовал электрическую прочность твердых диэлектриков, механизм пробоя диэлектриков. МонографияСегнетоэлектрики” (1933) стала результатом опытов ученого над сегнетовой солью, веществом, имевшим высокую диэлектрическую проницаемость;

– у 1930 году Курчатов переходит в область ядерной физики. У 1935 им открыто явление изомерии искусственных атомных ядер.
У 1937 году под руководством Курчатова был запущен первый в Европе циклотрон (ускоритель заряженных частиц (протонов и ионов)).

начавшаяся война в 1941 году вынудила ученого переключиться из области ядерной физики на разработку систем размагничивания для боевых кораблей. Советский флот вскоре был защищен от фашистских магнитных мин.

– у 1942 году Курчатову поставлена задача преодолеть превосходство американцев в исследованиях атома. Для этого на базе лаборатории будущего Института атомной энергии (ЛИПАН) была развернута работа в режиме строжайшей секретности. Неподалеку от Арзамаса был построен научный центр КБ-11 (Всероссийский научно-исследовательский институт экспериментальной физики). Вскоре к проекту подключились Ю.Б. Харитон, Л.Б. Зельдович, А.Д. Сахаров и другие выдающиеся советские ученые, для исследований в короткие сроки сооружались требуемые здания, поставлялись необходимые материалы, г.зн.. колоссальные силы брошены были на этот проект. И всем этим руководил Игорь Васильевич Курчатов.

Курчатов, по воспоминаниям сотрудников, обладал великой работоспособностью, и удержать соответствующий темп работы не всем было под силу. Для ученого критично важно было иметь четкий план работы, не распыляться на второстепенноедержать цель во внимании, нести личную ответственность за сделанное при строгом контроле работы подчиненных и, галоўнае, Курчатов был оптимистом, а в экспериментальных работах, где положительный результат не всегда скор, это качество крайне важно. Больш за тое, сложные, опасные, работы с графитом или ураном не проходили без его участия.
Первое в СССР испытание плутониевой бомбы состоялось 29 Жнівень 1949 года на Семипалатинском полигоне под руководством И.В. Курчатова.
12 августа 1953-го на полигоне был произведен взрыв первой в мире водородной бомбы.

скончался Игорь Васильевич Курчатов 7 лютага 1960 года во время встречи с академиком Харитоном. После прогулки ученые присели отдохнуть на скамейку, и вскоре Харитон обнаружил, что Курчатов не откликается на беседу. В это время Игоря Васильевича поразил третий удар.

Курчатов Игорь Васильевич (1903-1960), Симский Завод - Москва

Кацярына II (1729-1796), Са Штэціна – Санкт-Пецярбург

1. Хто такая Кацярына II

Екатерина II портрет.

Кацярына II – ўсерасійская імператрыца, прускага паходжання, яувя ўзышла на пасад у выніку Палацавага перавароту. Праўленне Кацярыны падоўжылася 34 года, аж да самай яе скону, і стала ў гісторыі нашай краіны па колькасці пераўтварэнняў адным з самых выбітным. Пры імператрыцы Кацярыне II Расія набыла статус буйной і ўплывовай дзяржавы.

2. Год і месца нараджэння

Екатерина II (1729-1796), Штеттин - Санкт-Петербург

Сафія жніўня Фрэдэрыка Ангальт-Цербстская – імя імператрыцы Кацярыны Аляксееўны, дадзенае ёй пры нараджэнні. На святло яна з'явілася 21 Красавік 1729 года ў мястэчку Штеттин (Памеранія).
Сям'я Сафіі Аўгусты была бедная, нягледзячы на ​​тое, што маці і бацька яе былі прынцэсай і прынцам. Галава сям'і, Хрысціян-Аўгуст, служыў у прускіх каралеўстве. У сваёй кар'еры ён даслужыўся да чыну генерал-маёра і займаў пасаду каменданта Штеттина. Даход сям'я мела, галоўным чынам, за кошт заробку, якое атрымліваў бацька, і якое было вельмі сціплым. той факт, што Фике (як называлі Аўгусту Фрэдэрыку дома) належала да знакамітаму, але не багатаму, роду адыграла ключавую ролю ў яе наступнага жыцця.

3. як Сафія жніўня Фрэдэрыка Ангальт-Цербстская стала Кацярынай Аляксееўнай

Пакуль Жнівень Фрэдэрыка расла і развівалася ў родным Штеттине, у Расіі тым часам склалася наступная сітуацыя. На троне панавала дачка Пятра I Лізавета. Дзяцей у яе не было, і пытанне аб пасада ў спадчыну ў рускай дзяржаве стаяла востра. Лізавета Пятроўна знайшла выйсце са становішча, прывязучы з горада Кіля свайго 12-гадовага пляменніка, сына сваёй старэйшай сястры, Ганны Пятроўны, – Карла Петэра Ульрыха. У Расіі юнак перайшоў у праваслаўе, атрымаў новае імя – Пётр Фёдаравіч, і ўжо праз два гады Лізавета Пятроўна занялася пошукамі для яго нявесты.

выбіраючы нявесту, Лізавета Пятроўна, галоўным чынам, глядзела на шляхетнасць і старажытнасць роду. Важнасць гэтага крытэрыю заключалася ў тым, што сама Лізавета, як і яе сястра Ганна, нарадзілася па-за шлюбам Пятра I з яе маці Ганнай Скавронской, і факт гэты быў агульнавядомы. Для моцнай улады законнасць і радавітасьць прозвішчы мелі тады вялікае значэнне. Больш за тое, у канкурэнтнай барацьбе за ўладу вялікія падставы заняць расейскі трон меў Ян IV Антонавіч, сын Ганны Леапольдаўны, а таму, жадаючым у далейшым расхістаць становішча Пятра Фёдаравіча ня трэба было б доўга шукаць падставу для гэтага. Сітуацыю выправіў бы яго шлюб з сапраўды шляхетнай асаблівай, старажытнасць роду якой пагасіла б магчымыя прэтэнзіі акружэння. Спадчыннік ж Пятра III, у сваю чаргу, ужо ўпэўнена знаходзіўся б на троне.

Кандыдатуру Фике падчас пошукаў у Расійскім дзяржаве нявесты будучаму рускаму цару прапанаваў кароль Прусіі Фрыдрых II, маючы для таго свае падставы. укараніўшы “свайго” чалавека ў царскі асяроддзе, ён разлічваў атрымаць надзейнага агента ўплыву. Фрыдрых дапамог фінансава, і зімой 1744 года Жнівень Фрэдэрыка высунулася ў Расію. але, як пакажа гісторыя ў далейшым, спадзевы прускага караля не апраўдаліся цалкам. Кацярына возьме курс на самастойнасць.

4. У Расеі. Кацярына і Пётр III

Петр III и Екатерина II
Пётр III і Кацярына II

Па прыбыцці ў Рыгу, тады якая належыла Расіі, Аўгусту Фрэдэрыку сустрэў спецыяльны эскадрон для далейшага яе суправаджэнне. Дарэчы, камандзірам эскадрона быў даволі вядомы Карл Фрыдрых Еранім барон фон Мюнхгаўзен.
У Пецярбург Фике прыбыла ў пачатку 1745 года. Праз пяць месяцаў яна прыняла праваслаўе і атрымала імя Кацярына Аляксееўна. 21 Жнівень 1745 года адбылося яе вянчанне з цэсарэвічам Пятром Фёдаравічам. Кацярыне на той момант было 16 гадоў, Пятру – 17.
Новая радзіма, новае становішча, статус.. Кацярына прынялася за вывучэнне рускай мовы, спрэс адмовіўшыся з часам размаўляць на роднай. Яна стала вывучаць гісторыю і юрыспрудэнцыю, а таксама філасофію, што было дзіўным справай, т.к. сярод дзяўчат 18 стагоддзя самаадукацыя ня з'яўлялася заняткам папулярным.
Адносіны з мужам у Кацярыны складваліся складана, доўга не было нашчадкаў. толькі 20 Верасень 1754 года яна змагла нарадзіць спадкаемцу – Паўла. ёсць меркаванне, якое тлумачыць, чаму ў пары так доўга не было дзяцей. меркавана, у Пятра Фёдаравіча было запаволенае паспяванне, запатрабавалі хірургічнага ўмяшання. Больш за тое, Пётр не адчуваў ніякіх пачуццяў да жонкі, пра што напіша ў мемуарах сама Кацярына, а пасля і зусім захапіўся іншай жанчынай.

Спачатку Кацярына ўспрымалася пры двары асабліва толькі як жонка цэсарэвіча, і толькі з часам Лізавета Пятроўна, ужо будучы цяжка хворы, стала разумець, што менавіта гэтая маладая жанчына зможа зберагчы пасад для ўнука, Павел Пятровіч. Пляменніка свайго яна ўжо не ўспрымала, як чалавека, здольнага да кіравання дзяржавай.
Самаадукацыя не прайшло дарма для Кацярыны Аляксееўны: яна стала разумець, што ёй па сілах прыняць удзел у кіраванні такой дзяржавай, як Расія. ужо ў 1756 годзе ў лістах англійскай амбасадару Ўільямсу Кацярына згадвае пра некаторых планах па звяржэнні жонка свайго пасьля таго, як улада пяройдзе ў яго рукі.

5. палацавы пераварот

Захоп улады Кацярынай адбыўся 9 ліпеня 1762 года. Заручыўшыся падтрымкай братоў Арловых (на чале з Рыгорам і Аляксеем), N. І. Паніна, яго брата П. І. Паніна, Кацярына Дашковая, І. І. Бецков, а таксама цэлым шэрагам прадстаўнікоў пецярбургскага дваранства, які жадаў прасунуць на трон лаяльнага арыстакратыі самадзержца, Кацярына дзейнічала прадумана і рашуча. У той час, як муж яе праявіў непаваротлівасць і, не аказваючы сур'ёзнага супраціву, неўзабаве падпісаў адмову.
пры тым, што ў народных масах Пётр не карыстаўся аўтарытэтам, арышт і далейшае яго зняволенне не выклікала ніякага пратэсту ў грамадскасці, і прысваенне Кацярынай ўлады таксама нікога не абурыла. У той жа дзень у Казанскім саборы арцыбіскуп наўгародскі абвясціў Паўла I спадчыннікам прастола, а яго маці Кацярыну - Усерасійскай імператрыцай. Прыняцце прысягі ў Сінода і Сената адбывалася ў Зімовым палацы.

Арыштаванага Пятра III даставілі ў Ропша, дзе ён знаходзіўся да 17 ліпеня 1762 г. У гэты дзень ён памёр. Да гэтага часу няма адназначнага адказу, што здарылася тады ў Ропша – атруцілі ці яго ці задушылі, ці хвароба яго забрала ў такі кароткі тэрмін.

Атрымаўшы пры ўсшэсця на пасад імя Кацярына II, маладая імператрыца выдала Маніфест, які тлумачыць, чаму яна заняла месца жонка. прычынай таму, па яе словах, стала залішняя прыязнасьць Пятра III да Прусіі, з якой у Расіі былі няпростыя адносіны, патаптаньне ім царкоўных традыцый, і іншая важкая прычына гэтага – падтрымка яе, Кацярыны Аляксееўны, насельніцтва («Жаданне ўсіх нашых вернападданых відавочнае і некрывадушнай»).
Афіцыйная каранацыя Кацярыны II прайшла 3 кастрычніка таго ж года.

6. выкладзеная камісія

Левицкий Д. Екатерина II в виде Законодательницы в храме богини Правосудия.
Лявіцкі Д. Кацярына II у выглядзе заканадаўцай ў храме багіні Правасуддзя.

Аб стварэнні выкладзеную камісіі Кацярына ўпершыню задумалася ў 1765, калі стала відавочна неабходнасць мяняць у дзяржаве законы. Да гэтага моманту яна была ўжо захоплена асветніцкімі ідэямі, сутнасць якіх зводзілася да наступнага: калі грамадства пабудавана на падставе разумных законаў, то такое грамадства чакае развіццё і задаволенасць.
свайму, рускаму, грамадству імператрыца прапанавала вылучыць сваіх прадстаўнікоў, кожны з якіх прадстаўляў б сваё саслоўе. Тым самым, зыходзячы з запытаў сваіх падданых, яна магла б рэгуляваць жыццё цэлых груп людзей, сцвярджаючы тыя ці іншыя законы. Гэта значыць. Кацярына разлічвала на дыялог са сваім народам, а не як было раней – аднаасобнае государево бачанне як павінна быць уладкавана Руская дзяржава.

Дзяржава тым часам востра мела патрэбу ў рэфармаванні галіне кіравання краінай, а таксама ў судаводстве. У выпадку ўдалай працы выкладзеную камісіі, Кацярына магла б перастаць турбавацца пра нестабільнасць свайго становішча на троне. Сабраная Кацярынай такім чынам уся Расея стала б надзейнай апорай у яе няўстойлівым становішчы.
Акрамя таго, у Еўропе тады існавала ўстойлівае меркаванне, што Расея краіна азіяцкая, у якой квітнее дэспатыя. Хоць у шэрагу еўрапейскіх краін таго часу таксама не мелася прадстаўнічых органаў. але, з другога боку, у іх не было і прыгоннага права. Таму Кацярыне сярод вышэй названых прычын стварэннем і функцыянаваннем выкладзеную камісіі важна таксама было паказаць усяму цывілізаванаму свету, што Расея краіна еўрапейская. Імператрыца ставіць перад сабой глабальную мэту: памяняць дэспатыю на манархію, дзе перад прынятым аднойчы з дзяржаўнымі законамі адказныя ўсе – і манарх, і яго падданыя.

Пачатку Кацярына з таго, што напісала “Парадак”, складанне рэкамендацыйнага характару, дзе са свайго боку выклала уласны пункт гледжання на шэраг абмеркаванняў. напрыклад, яна прапанавала ўнесці змены ў закон аб пасада ў спадчыну, згодна з якімі ўлада ў Расеі павінна перадавацца па мужчынскай лініі. Але калі спадчыннік-мужчына гіне, ці па нейкай прычыне становіцца недзеяздольны, пры тым, што сын яго яшчэ непаўнагадовы, то ўлада, паводле новага закона, пераходзіць яго жонцы.

далей, Кацярына закранула пытанне карнай практыкі над злачынцамі. Яна прапанавала забараніць катаваць падазраванага для таго, каб вывудзіць з яго якое-небудзь прызнанне. так, наспела неабходнасць у пошуках доказаў для абгрунтаванага пакарання. Гэта стала відавочна, што катаванні – дрэнны спосаб атрымання дакладных звестак.
Мера пакарання за першае ўчыненае злачынства таксама перастала быць раўназначным наступным. Першы правіну караўся беражліва у параўнанні з рэцыдывамі.
І хоць у судова-следчай практыцы ранейшыя метады працы працягваліся яшчэ доўгі час, перш чым новыя прынцыпы зацвердзіліся ў расійскім грамадстве, тым не менш, каштоўнасць гэтай прапановы Кацярыны заключаецца ў тым, што праблема катаванняў без суда і следства была хоць бы ўпершыню агучана.

Кацярына рэкамендавала дэпутатам выкладзеную камісіі прапісаць для кожнай сацыяльнай групы ім дазволамі, якія ніхто не мае права быў парушыць, нават гасудар. Імператрыца ў наказ згадвае і становішча прыгонных сялян, разумеючы, што гэтае пытанне выкліча жорсткае супраціў у важкай часткі грамадства.

У 1767 годзе тэкст “Пакаранне” Кацярыны быў завершаны і ўзяты за аснову пры запуску працы выкладзеную камісіі. “Парадак” складаўся з 20 галава і 526 артыкулаў. У сваю чаргу, з боку асноўных саслоўяў таксама чакаліся наказы, якія можна было б браць пад увагу пры абмеркаванні.
У камісію выбіраліся прадстаўнікі з дваран (і маларасейскага таксама), чыноўнікаў, казацтва, з аднадворцаў, з розных груп вольнага сялянства і іншародцаў. Ня выбіраліся прадстаўнікі з духавенства і прыгонных.

І як паказала практыка, рускае грамадства было не гатова да прапанаваных імператрыцай пераменаў. Не спадабаліся новыя парадкі, перш за ўсё, дваранам. У “Дзівакі” імператрыцы даводзілася ісці на ўсялякія кампрамісы, з-за чаго дакумент атрымаўся занадта супярэчлівым (хоць бы ўзяць заяву, што ў Расійскім дзяржаве ўсе роўныя, прытым, што строй у ім – саслоўны, і пра роўнасць і гаворкі ісці не магло). галоўную праблему – прыгоннае права – пры бягучым становішчы спраў Выкладзеная камісія проста не магла вырашыць. Праца яе доўжылася год, пасля чаго была распушчаная, нібыта ў сувязі з пачаткам вайны з туркамі. Ніякага практычных вынікаў праца камісіі не дала, дэпутаты, якія належалі розным саслоўям, проста не змаглі дамовіцца паміж сабой.

7. то, што Кацярыне II атрымалася ажыццявіць з задуманага

Потемкин показывает Екатерине Черноморский флот.
Пацёмкін паказвае Кацярыне Чарнаморскі флот.

Кацярыну II, вядома, па праву можна назваць эфектыўным кіраўніком. Валодаючы мужчынскім складам розуму, яна выдатна карысталася і прыродай дадзенай ёй жаночымі якасцямі. мудрая жанчына, здольная бачыць перспектыву, мець вытрымку і ўмець натхніць на подзвігі, калі таго патрабуюць абставіны.
як іншаземка, Кацярына магла б пачаць дзейнічаць у інтарэсах сваіх прускіх суайчыннікаў, але апынуўшыся ў Расіі, прыняла сваю новую радзіму цалкам і цалкам, і ў праўленне сваё вынікала палітыцы адстойвання менавіта рускіх інтарэсаў перш за ўсё.

Не ўсё задуманае і ажыццёўленае імператрыцай можна назваць адназначна станоўчым. напрыклад, пераўтварэнні ў судовай і паліцэйскай структурах, гарадское рэфармаванне – усё гэта прывяло да росту бюракратычнага апарата, які патрабаваў павелічэння выдаткаў, пры тым што эканоміка ў Расіі знаходзілася ў складаным становішчы.

Рэформы ў сацыяльнай сферы канчаткова замацавалі за дваранствам статус эліты дзяржавы, у той час, як прыгонныя (толькі рускае насельніцтва) цалкам патрапілі ў кабалу. Екатерина не смогла бы противостоять аристократии, поддержка которой привела ее к власти, и которая также легко могла бы ее от трона устранить.

В экономике одним из знаковых моментов можно назвать начало использования бумажных денежных знаков после того, как были открыты петербургский и московский банки. У 1775 году Екатерина II подписала манифест о свободе предпринимательства, рассчитывая таким образом подстегнуть развитие экономики. Манифест позволял всякому человеку заниматься мелким предпринимательством.

В сфере образования было предпринято немало инициатив, направленных на повышение уровня грамотности населения. В екатерининскую эпоху были основаны воспитательные дома для брошенных детей, Институт благородных девиц, Коммерческое училище, училище при Академии художеств и при Академии наук. Малые училища давали ученикам базовые знания, главные училищаболее углубленную, специализированную. Крестьянство все эти образовательные моменты никак не касались.

Решительные перемены произошли в работе церквей. Екатерина перевела около 9 млн гектар земель из церковной собственности в государственную, туда же приобщила около 2 млн. монастырских крестьян.

Если подвести итог действиям Екатерины II во внешней политике, то получим характеристику императрицы, как агрессивного и амбициозного государственного деятеля. Реализация великих замыслов требовала серьезных финансовых вложений, а также наличие людских ресурсов. Однако игра стоила свеч, Екатерина рискнула получить для Российской империи статус мировой державы и добилась этого.

В результате: был присоединен Крым, Маларосія, Новороссии, Белоруссия, Очаков и др. территории, после чего пошло освоение побережья Черного моря и строительство флота, портов. Грузия получила в лице Российской империи защитника, Россия успешно пресекла попытки Швеции вернуть утраченные когда-то ею земли и теперь входившие в состав русского государства. С мнением России считались.
Однако не все амбиции Екатерины были удовлетворены – “греческий проект”, или возрождение Византийской империи, реализован ею так и не был.

8. Фавориты

Екатерина II (1729-1796), Штеттин - Санкт-Петербург

Список имен фаворитов Екатерины II кажется внушительным: Орлов Г.Г., Васильчаков А.С., Пацёмкін Г. А., Завадовский П.В., Зорич С.Г., Римский-Корсаков И. Н., Ланской А. Д., Дмитриев-Мамонов А. М., Зубов П.А. Але толькі двое з іх засталіся ў гісторыі не проста, як фаварыты імператрыцы, а буйныя дзяржаўныя дзеячы. Рыгор Арлоў і Рыгор Пацёмкін старанна папрацавалі на карысць Айчыны, каждый на определенном этапе 34-летнего правления Екатерины II.

Рокотов Ф.  Портрет Г. Орлова в латах.
Рокотов Ф. партрэт Г. Орлова в латах.

Григорий Орлов стал вхож в покои императрицы еще до кончины ее мужа, Петра III. До него там отметились граф Салтыков С. У. и Понятовский С. Орлов принял самое непосредственное участие в государственном перевороте 1762 года, после чего занял официальный статус фаворита. У гэтым статусе ён прабыў 10 гадоў, а вянком адносін стала нараджэнне Кацярынай іх агульнага сына Аляксея Бобрынскі, дарэчы, чые нашчадкі жывыя да гэтага часу.

адносіны з Рыгорам Пацёмкіным у Кацярыны II пачаліся ў 1774 годзе. Да гэтага часу ён зарэкамендаваў сябе як бясстрашны воін, адрозніваўся хуткім розумам і рашучасцю. Пацёмкін адзіны, мабыць, з набліжаных асоб, хто меў уплыў на Кацярыну нават пасля іх трохгадовага любоўнага перыяду. Менавіта яму яна даручыла вырашыць праблемы з Запарожскай Сечью, закласці будаўніцтва Чарнаморскага флоту. Менавіта Пацёмкін з'яўляецца бацькам-заснавальнікам Новороссіі.

Працяглую адсутнасць Пацёмкіна ў рэшце рэшт аслабіла яго пазіцыі пры двары, калі 60-гадовая Кацярына не на жарт захапілася 22-гадовым Платонам Зубава, якога актыўна прасоўвала апазіцыйная Пацёмкіну бок. ні розумам, ні нейкімі выбітнымі здольнасцямі Зубаў не адрозніваўся, аднак у гісторыі адзначыўся, як удзельнік змовы супраць Паўла I, сына Кацярыны II.

9. закат імператрыцы

Памерла Кацярына II 6 лістапада 1796 года ва ўзросце 67 гадоў ад інсульту. Пахавалі імператрыцу ў Петрапаўлаўскай крэпасці, у саборы Святых Пятра і Паўла. побач, па патрабаванні Паўла I, быў пахаваны Пётр III. кажуць, што смерцю Кацярыны завяршылася эпоха асвечанага абсалютызму ў Расіі.

Екатерина II (1729-1796), Штеттин - Санкт-Петербург

Пацёмкін Рыгор Аляксандравіч (1739-1791), Чыжова – Рэдений-Векь

Потемкин Григорий

1. Хто такі Рыгор Пацёмкін

Пацёмкін Рыгор Аляксандравіч – ваенны дзеяч Расіі, дыпламат, палітык. Асобу яго настолькі маштабная, што да гэтага часу выклікае неадназначныя ацэнкі. Фаварыт імператрыцы Кацярыны II, ён меў ўладалюбівы характар, але і айчыне сваёй служыў верай і праўдай. фарміраванне Новороссіі, далучэнне Крыма, стварэнне Чарнаморскага флоту, рэарганізацыя войска – все это свершения Потемкина, которые сейчас воспринимаются нами как сами собой разумеющиеся, но когда-то казались немыслимыми.

2. Год і месца нараджэння. паходжанне

Пацёмкін Рыгор Аляксандравіч нарадзіўся ў сяле Чыжоў Духовщинского павета Смаленскай губерні 13 Верасень 1739 года (час праўлення Ганны Іаанаўны). Адзін з продкаў яго, Ганс Потемковский, быў выхадцам з Польшчы. Не здолеўшы знайсці сабе належнага месца на радзіме, ён адбыў у Расію на службу рускаму цару, за што і атрымаў маёнтак у Смаленскам павеце.
вядома, што бацька Рыгора на службе вялікай кар'еры не зрабіў і ў адстаўку выйшаў у чыне маёра, і адметны толькі тым, што пры жывой жонцы здолеў ажаніцца на ўдавой суседцы, якая і нарадзіла яму сына, які стаў у будучыні буйным дзяржаўным дзеячам. За сваё злачынства (а дваяжэнства ў Расіі катэгарычна забаранялася) Аляксандр Васільевіч пазбег катаргі таксама характэрным чынам: ён угаварыў першую сваю жонку сысці ў манастыр. Аднак і сам ён доўга не пражыў. памёр, калі сыну Грыша было каля 7 гадоў.

3. адукацыя. Юнацтва

Потемкин в юности

Пасля смерці кіраўніка сямейства маці разам з сынам Рыгорам і дочкамі перабралася ў Маскву. У 16-гадовым узросце Рыгор хадайніцтвамі сваякоў паступае ў нядаўна які адкрыўся ўніверсітэт. Дарэчы, яго “аднакласнік” быў Мікалай Іванавіч Новікаў, сталы пасля вядомым асветнікам.
Вучыцца Рыгор любіў, веды даваліся яму лёгка, і пасля першага года навучання Пацёмкін атрымаў залаты медаль і нават быў прадстаўлены ў ліку лепшых студэнтаў імператрыцы Лізавеце Пятроўне. Аднак да канца другога года навучання Рыгор страціў цікавасць да заняткаў і атрымаў адлічэнне за прагулы. На гэтым сістэматычнае адукацыю Пацёмкіна завяршылася, хотя тягу к знаниям он не утратил вплоть до конца своей жизни.

Покончив с университетом, юный Григорий заинтересовался сферой духовности, для познания которой сблизился с монахами Кремлевских монастырей. На тот момент он твердо решил связать свою жизнь с Богом, однако поддавшись влиянию архиепископа Амвросия, одного из умнейших людей того времени, и чье мнение было для него авторитетно, Потемкин остался в миру и дальше-больше в 1761 году устремился в Санкт-Петербург.

4. В Петербурге. Встреча с Екатериной II

А. Броннер. Портрет великого князя Петра Фёдоровича и великой княгини Екатерины Алексеевны
1755 г.
А. Броннер. Портрет великого князя Петра Фёдоровича и великой княгини Екатерины Алексеевны
1755 г.

В Петербург Потемкин явился для несения службы, как и полагалось дворянину. Запісаны ён быў рэйтары ў конную гвардыю. Служба не стала перашкодай маладому чалавеку ў самаадукацыі, ён па-ранейшаму шмат чытаў. Да ўсяго іншага, круцячыся ў колах гвардзейскай моладзі, Пацёмкін стаў заводзіць патрэбныя знаёмствы. так, ён зблізіўся з братамі Арлоў, якія на той момант ўваходзілі ў блізкі круг Кацярыны Аляксееўны, муж і жонка новаспечанага Пятра III.

галоўныя падзеі 1762 года: звяржэнне імператара Пятра III і наступнае ўзыходжанне на прастол Кацярыны II, прайшлі пры непасрэдным удзеле Рыгора Пацёмкіна, за што ён атрымаў падвышэнне па службе, а менавіта: званне лейтэнанта, 400 душ сялян, а таксама магчымасць бываць пры двары.

Год праз з Пацёмкіным здарылася бяда: запушчанае запаленне вочы прывяло да яго страты. вачэй зачыніўся, Рыгору Аляксандравічу давялося выкарыстоўваць для ўтойвання гэтага факту чорную павязку. На яго навальваецца дэпрэсія, ён зноў замыкае сябе ў манастыры.
Пустэльніцтва працягнулася некалькі месяцаў, пакуль Кацярына ня загадала яму з'явіцца да двара. Пацёмкін як ніхто іншы мог весяліць яе, аблегчыць вольны час, што і належыла рабіць маладым людзям у яе блізкім акружэння.

1767 год. У гэтым годзе ў Маскве была скліканая камісія для новага складання законаў. Пацёмкін, заўсёды сілкуюць цікавасць да духоўнай баку жыцця, папрасіў Кацярыну накіраваць яго ў аддзел выкладзеную камісіі, які займаўся справамі іншаверцаў: мусульман, язычнікаў, ламаистов, юдэяў. На гэтай пасадзе ён прапрацаваў год – роўна да таго моманту, як Кацярына сваім рашэннем закрыла камісію з нагоды пачатку вайны з Турцыяй (1768).

5. Пацёмкін-добраахвотнік

Панин С. "Морское Чесменское сражение 1770 года"
Панін З. “Марское Чесменской бітва 1770 года” (крыніца: http://www.artonline.ru/painting_info/199860 )

У 1769 годзе Пацёмкін адправіўся на вайну з туркамі ў 1769 годзе. Па ўласнай ініцыятыве. Яму далі ў распараджэнне невялікі атрад пяхоты і кавалерыі (каля 2000 чалавек) і адправілі на перадавую.
4 студзень 1770 года атрад Пацёмкіна падвергнуўся нападу дзесяцітысячны турэцкага корпуса. Аднак атаку гэтую рускі атрад, колькасць якога была значна ніжэй, адбіў, ужыўшы адным з першых у айчыннай ваеннай гісторыі баявое пабудова пад назвай “батальёнаў карэ”, і кінуў ворага ва ўцёкі. За поспехі Пацёмкін атрымаў ад імператрыцы Георгіеўскі крыж 3-га класа, Ордэн св.. Ганны, а таксама чын генерала-маёра. Праз тры гады яму даручылі камандаваць дывізіяй.

6. Адносіны з Кацярынай II

1774 год. Расія ваюе з Турцыяй і Польшчай. Становішча яе цяжкае, а тут да ўсяго іншага аб'явіўся чарговы самазванец – данскі казак Емяльян Пугачоў.
Кацярына загадвае Пацёмкіну пакінуць месцы баявых дзеянняў і прыбыць да яе, ў Царскае Сяло. Імператрыца толькі што рассталася са сваім фаварытам Рыгорам Арловым, і ў такой цяжкай абстаноўцы ёй неабходная была апора ў выглядзе моцнага мужчыны, якога разгледзела яна некалі ў Рыгоры Пацёмкін. Менавіта ў гэты перыяд і пачаліся паміж ім і імператрыцай блізкія адносіны. Неўзабаве Пацёмкін атрымаў чын генерал-ад'ютанта, што давала яму права ўваходзіць у асабістыя пакоі Кацярыны без дакладу.

Пугачоў быў злоўлены, а затым і пакараны. Турцыя запрасіла свету, і неўзабаве яго атрымала. Але неўзабаве паўстала пагроза асабіста для Кацярыны Аляксееўны: стала вядома пра змову супраць імператрыцы. Змоўшчыкі мелі намер зрушыць яе, паставіўшы на трон яе сына Паўла. Менавіта ў гэты час Кацярына знаходзілася ў становішчы -яна чакала дзіця ад Пацёмкіна.
У мэтах прадухіліць ажыццяўленне варожых злых намераў, яна прызначае свайго фаварыта камандуючым Санкт-Пецярбургскай дывізіі (у яго падпарадкаванне ўваходзілі ўсе сталічныя войскі). У належны тэрмін Кацярына шчасна нарадзіла дачку Лізавету (Цёмкін), і неўзабаве пасля гэтага, атрымаўшы ў рукі спіс усіх змоўшчыкаў, яна выкрыла Паўла, тым самым паспеўшы спыніць сваё звяржэнне. Нікога з іх імператрыца не пакарала, а, насупраць, узнагародзіла, пасля чаго паступова аддаліла іх, як ненадзейных, ад двара.

Пацёмкін тым часам намаганнямі Кацярыны атрымаў ад імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі тытул Найяснейшы князь. Яго прызначылі на пасаду віцэ-прэзідэнта Ваеннай калегіі, і неўзабаве ён узяўся за рэфармаванне рускай арміі. Пераўтварэнні занялі дзесяцігоддзе і, у выніку, рускае войска стала адной з мацнейшай у Еўропе.

7. Новороссіі

Іншым важным і адказным мерапрыемствам, якое даручыла Кацярына Пацёмкіну, стала ператварэнне неабжыты зямель, якія саступілі Расіі туркі пасля вайны, месцамі, прыдатныя для жыцця. Тыя землі ў Екацярынінскім эпоху называліся Дзікім полем, зараз вялікая частка з іх належыць Украіне.
Урадлівая ўгоддзі знаходзіліся ў поўным запусценні. Сустракаліся тут толькі рэдкія паселішчы казакоў, ды крымскія татары вандравалі па тэрыторыі, перыядычна здзяйсняючы набегі на памежныя землі Расіі і Польшчы, адводзячы з сабой славянскіх жанчын і дзяцей для наступнай іх продажу ў рабства.
Па дамове з Турцыяй Крым прызнаваўся незалежным ад турэцкага ўплыву дзяржавай, што фактычна азначала падведамнасць Расіі, а значыць, насаджэнне тут еўрапейскіх парадкаў. Менавіта пры Кацярыне II вобласць ад вусця Паўднёвага Буга да вусця Дона атрымала назву – Новая Расія, і менавіта намаганнямі Пацёмкіна ў рэгіён гэты прыйшла цывілізацыя.

асвоіць цаліну, закласці горада, засяліць іх насельніцтвам – гэта той пералік задач, які Пацёмкін вырашаў і вырашыў на працягу наступных дзесяці гадоў. Прыгоннае права моцна перашкаджала перамяшчэнню людзей, тады урадам было прынята рашэнне прыцягнуць да перасялення на Наварасійск зямлі замежнікаў. армяне, габрэі, грэкі пацягнуліся ў Расію, пацягнуліся прыгнечаныя ў Еўропе сектанты (менанітаў, гугеноты). Па загадзе Пацёмкіна былі закладзеныя горада: Херсон, Нікалаеў, Канстанцінопаль і іншыя. Ён ўкараняе тутавыя плантацыі, прывозіць у Новороссіі італьянскіх шелководов, каб праз некалькі гадоў Расея мела свой уласны шоўк. Пры Пацёмкін ў Данецкай стэпе былі знойдзеныя радовішчы каменнага вугалю.

8. Пацёмкін пры двары

між тымі, разам з поспехамі на дзяржаўнай службе ў асабістых адносінах Пацёмкіна з Кацярынай адбыліся перамены. Шчырасць пачуццяў яны падмацавалі таемным шлюбам, аднак праз пару гадоў Пацёмкіну стала складана здавольвацца роляй тайнага мужа імператрыцы, з'явілася жаданне паўнапраўнага праўлення Расіяй разам з Кацярынай. Апошняя разважыла інакш і палічыў за лепшае захаваць уладу ў сваіх руках. У выніку, пасля доўгіх перамоў між сабой, яны раз'ехаліся, але як і раней засталіся верныя адзін аднаму ў духоўным і ідэйным плане, разумеючы велізарную адказнасць, ускладзеную на іх.

Адносіны Кацярыны і Пацёмкіна былі настолькі моцныя, што гэта выклікала вострую непрыязнасць пры двары. Усе тыя, што ваявалі між сабой прыдворныя кланы як адзін сыходзіліся ў меркаваньні, што ўплыў Пацёмкіна на імператрыцу несправядліва манапалізавана, а таму ў барацьбе за яе ўвагу пускаліся на ўсялякія хітрыкі, каб ачарніць імя Рыгора Аляксандравіча. Але ўсё дарэмна, Кацярына яму цалкам давярала.

Многіх з палацавага акружэння раздражняла цяга Пацёмкіна да раскошнай жыцця. ён, сапраўды, быў шчодра адораны Кацярынай не толькі тытуламі, але і магчымасцю жыць на шырокую нагу. Аднак багацце не сапсавала яго, не павярнуў галавы. Ён па-ранейшаму аддаваў усе сілы на росквіт Расіі. Тут жа варта адзначыць стаўленне Пацёмкіна да сваіх сялянам. напрыклад, у адрозненне ад агульнапрынятага тады збірання падаткаў з прыгонных ў выглядзе паншчыны, месячины, ён замяніў іх лёгкім аброкам (або фіксаваным чыншам, пры уласнай аўтаноміі селяніна).

9. Крым

Путешествие в Крым в 1787 г. Вид Балаклавы
Падарожжа ў Крым у 1787 г. выгляд Балаклавы. крыніца: http://artofwar.ru/k/kamenew_anatolij_iwanowich/stranunadoznatxanepopridwornymrosskaznjam.shtml

У пачатку 1780-х гадоў Кацярына даручыла Пацёмкіну далучыць Крым да Расійскаму дзяржаве, каб меў выхад да Чорнага мора. Зроблена гэта ім было на працягу наступных двух гадоў (1783), прычым без вайны. Важную ролю ў гэтым мерапрыемстве згулялі Сувораў А. і Кутузаў М.
Па даручэнні Пацёмкіна Сувораў аб'ехаў Крымскі паўвостраў і выбраў месца, асабліва прыдатнае для стварэння крэпасці і базы рускага флота на беразе Ахціарскай бухты. Так з'явіўся горад Севастопаль (“горад Каралёў”, раней Инкерман).

10. Удзел Пацёмкіна ў знешняй палітыцы

Пацёмкін прыцягваўся Кацярынай для вырашэння пытанняў не толькі ва ўнутранай палітыкі, але і ў вонкавай. У прыватнасці, ён быў датычны да заключэння саюза паміж Расеяй і Аўстрыйскай імперыяй, які быў накіраваны на выгнанне туркаў з Еўропы і стварэнне Грэчаскай імперыі са сталіцай у Канстанцінопалі.
Асобнай увагі патрабуе палітыка Пацёмкіна ў адносінах да ангельцаў. Апошнія тады моцна мелі патрэбу ў войсках, т.к. амерыканскія каланісты паўсталі і паўстала неабходнасць іх ўціхамірваць. У свой час Англія аказала падтрымку Расеі ў барацьбе з Турцыяй, і цяпер, разлічваючы на ​​вяртанне “доўгу”, звярнулася да Кацярыны з просьбай выдзеліць за грошы, г.зн.. прадаць, некалькі дзясяткаў тысяч рускіх салдат. Але Кацярына катэгарычна адмовілася прадаваць сваіх падданых.
Сітуацыя для ангельцаў ўсё пагаршалася, тады яны сталі перахопліваць ўсе суда якія ідуць з Еўропы ў Амерыку і назад з мэтай дагляду на наяўнасць амерыканскіх тавараў або амерыканцаў. Калі і калі забароненае выяўлялася, тады карабель канфіскоўваць і прадаваўся ў даход Брытанскай кароне. Такі рэжым моцна шкодзіў міжнароднай марской гандлі.
Кацярына II і Пацёмкін прыдумалі наступны ход: яны прапанавалі Галандыі, Прусіі, Даніі, Швецыі стварыць Лігу збройнага нейтралітэту на морах, кожны з удзельнікаў якой мог паслаць свой флот для аховы купецкіх караванаў ад ангельцаў. Апошнія ж былі папярэджаны аб наступствах, калі хаця б адзін карабель краіны-ўдзельніцы Лігі будзе імі зноў канфіскаваны.

У сваю чаргу, англічане праводзілі свайго амбасадара да Пацёмкіну, каб той здолеў угаварыць яго паўплываць на Кацярыну і спыніць “бязмежжа” Лігі ў адносінах да Англіі. Захавалася перапіска Пацёмкіна з ангельскай паслом, які доўга спрабаваў перавабіць, падкупіць Рыгора Аляксандравіча, але, у выніку, так яму гэта і не ўдалося. Пацёмкін цягнуў час, а сам паралельна накіраваўся да паўднёвага берага Каспійскага мора, каб падпарадкаваць Азербайджанскія ханства і Персідскае ўзбярэжжа Каспія.

11. Вайна з Турцыяй (1787)

худ. А.В. Щемлинский, «Потемкин представляет Черноморский флот Екатерине II»
сябе. А.В. Щемлинский, «Пацёмкін ўяўляе Чарнаморскі флот Кацярыне II». крыніца: http://www.tcxp.ru/catalog/zhivopis/shchemelinskiy-aleksandr-vladimirovich

Па меры акультурвання прычарнаморскай рэгіёну ў Кацярыны II і Рыгора Аляксандравіча выспявала думка аб стварэнні тут плацдарма для ўварвання на Балканы, выгнання туркаў і стварэнне Новай Візантыі на чале з рускім князем, тым самым Расея адкрыла бы сабе выхад у Міжземнае мора.
летам 1787 года Кацярына разам з Пацёмкіным прыбыла ў Херсон, дзе адбылася сустрэча з імператарам Аўстрыі Іосіфам II. Тады дыпламаты вядучых еўрапейскіх дзяржаў мелі магчымасць адкрыць для сябе Наварасійскі рэгіён, некалі які прадстаўляў з сябе Дзікае поле, а цяпер імкліва развіваецца.
Наступным пунктам прызначэння імператрыцы стаў Крым, дзе Пацёмкін арганізаваў для яе трыумфальны прыём. Гэта моцна абразіла туркаў, і праз два месяцы пры падтрымцы Англіі, Прусіі і Францыі, яны абвясцілі Расіі вайну.

Кацярына прызначыла Пацёмкіна галоўнакамандуючым сухапутнай арміі і Чарнаморскім флотам. Пачатак выступу флоту было няўдалым з-за якая абрынулася на яго буры. Караблі моцна патрапаных, ім давялося вярнуцца назад. Пацёмкін снік, але пасля приободрения Кацярыны працягнуў пачатае. Не прайшло і месяца, як імператрыца атрымала добрыя навіны: на мысе Кінбурн блізу Ачакава Сувораў знішчыў 5000-й дэсант турэцкіх войскаў.

1788 год – Пацёмкін высунуўся са сваёй арміяй абложваць Ачакаў, самую “сур'ёзную” турэцкую крэпасць. Швецыя, падпітваецца Англіяй, Прусіяй і Францыяй, абвясціла Расіі вайну і адправіла свой флот да Пецярбурга. І толькі дзякуючы прафесіяналізму адмірала З. Да. Грейга шведы вымушаныя былі павярнуць свае караблі назад.
Аблога Ачакава зацягнулася. Многія наракалі на Пацёмкіна, на яго нерашучасць. Аднак у Рыгора Аляксандравіча быў свой план. ён разумеў, што рускім салдатам крэпасць ўзяць пад сілу, але рэакцыя на гэта Англіі і Прусіі можа апынуцца для Расіі пагібельнай. У прыватнасці, Англія магла б вылучыць свой флот да Кранштат. І Пацёмкін прымае рашэнне цягнуць час да халадоў, таму як гэта блакавала б ўварванне брытанскага флота ў Расію з боку Балтыйскага мора. 6 снежні 1788 года Ачакаў упаў пад атакай рускіх войскаў, і Пацёмкін атрымаў ад Кацярыны ордэн Св. Георгія 1 ступені.
На трэці год вайны Пацёмкін павёў сваё войска ў Малдову, дзе таксама пачаў рабіць аблогі яе крэпасці і гарады.
Увосень 1790 года рускія войскі аблажылі самую магутную турэцкую крэпасць – Ізмаіл, для ўзяцця якой Пацёмкін паслаў пышнага ваеначальніка Аляксандра Суворава. 22 лістапада 1790 года Ізмаіл быў узяты ім прыступам, шматтысячная турэцкая армія была разбіта.

12. смерць

Увесь той час, што ішла вайна, Пацёмкін, знаходзячыся далёка ад імператрыцы, паступова стаў страчваць ўплыў на Кацярыну. яго стаўленік, ўваходжу ў пакой да імператрыцы, пакінуў сваю “пасаду” любімы. І вакантнае мясцова хутка заняў Платон Зубаў, пратэжэ супрацьстаялага Пацёмкіну групе вяльможаў.
У 1791 годзе Пацёмкін пасля ваеннага трыумфу накіраваўся ў Санкт-Пецярбург каб вярнуць размяшчэнне Кацярыны. Ён зладзіў пышны баль, перагаварыў з імператрыцай, і стала яму зразумела, што шмат што змянілася ў іх адносінах.

Потемкин Григорий Александрович (1739-1791), Чижово - Рэдений-Векь
Смерць Пацёмкіна ў Бесарабскага стэпах. крыніца: https://www.liveinternet.ru/users/3251944/post347603615/

Рыгор Аляксандравіч вярнуўся ў Яссы, дзе вырашаўся лёс Балкан, ўзаемаадносін Турцыі і Расіі. Тут ён працягнуў сваю актыўную дзейнасць, але прыйшла бяда адкуль не чакалі: Пацёмкін захварэў злаякаснай крымскай ліхаманкай. Яму тое станавілася лепш, то зноў хвароба брала сваё. У выніку, Пацёмкін вырашаецца ехаць у Нікалаеў, спадзеючыся на тое, што тамтэйшы клімат яму дапаможа справіцца з хваробай. выехаў ён 4 Кастрычнік 1791 года, раніцай наступнага дня Пацёмкіну стала дрэнна. Ён папрасіў вынесці яго з карэты і пакласці на зямлю. тут, у стэпе, непадалёк ад малдаўскага вёскі Рэдений-Векь, Рыгор Пацёмкін памёр. Пахавалі яго ў саборы Сьв. Кацярыны ў Херсонскай крэпасці.

“ўзлёт”, (1979)

Кадр из х/ф "Взлет" о русском ученом К. Э. Циолковском
Кадр из х/ф “ўзлёт” о русском ученом К. Э. Циолковском

Художественный фильм “ўзлёт” относится к категории фильмов биографического характера. У прыватнасці, здесь показаны некоторые этапы жизни русского ученого-самоучки Константина Эдуардовича Циолковского. Ожидать веселой атмосферы от ленты не стоит, фильм больше нацелен на развитие эрудиции и философской мысли зрителя.

Посмотреть х/ф “ўзлёт” можно тут.

1. Команда фильма “ўзлёт”

Жанр фильма: драма;
Режиссёр: Савва Кулиш;
Автор сценария: Олег Осетинский;
В главных ролях: Евгений Евтушенко – Цыялкоўскі;
Лариса КадочниковаВарвара Евграфовна, жена Циолковского;
Елена Финогеева – Любы, дочь Циолковского;
Георгий БурковРокотов, купец;
Кирилл АрбузовИгнатий, сын Циолковского;
Альберт ФилозовПанин аптекарь, друг Циолковского;
Оператор: Владимир Климов;
Композитор: Олег Каравайчук;
Кинокомпания: Мосфильм, Первое творческое объединение.

2. Сюжет кратко

У фільме “ўзлёт” 2 серии, каждая из которых длится чуть больше часа. В первой серии нас знакомят с чудоковатым калужским учителем-самоучкой Циолковским К. Э. и его семейством. Показана первая встреча с аптекарем Паниным, который на долгие годы станет другом Циолковского. По ходу действия зрителю демонстрируется то научное направление, в котором двигается ученый, а менавіта: разработки летательного аппарата, а также отсутствие каких-либо перспектив по внедрению этих научных разработок в российскую действительность.

Дочь Люба, сын Игнатий Циолковскогоих судьбы трагичны, в фильме это отображено достаточно эмоционально. Вторая серия вообще более эмоционально насыщена. Как-то проникаешься переживаниями ученого, чьи беды личного, семейного характера перемежаются с печальным чувством отчужденности среди праздного общества, непониманием им его глобальных, революционных для всего мира идей.
Завершается фильм подытоживанием жизни Циолковского, тех моментов, которые не вошли в сюжет, а менавіта: мировым признанием гения.

Что понравилосьоператорская работа, философские закадровые размышления ученого, динамичность повествования, некоторые сцены весьма пронзительны.
Не очень понравилось: выбор актера на роль Циолковскогопоэта Евгения Евтушенко. Мне кажется, он непопалв характер, темперамент Циолковского. Мнение сугубо субъективное. Еще существенный момент: ученый был глух и это факт, но в фильме он проигнорирован. Ознакомиться с биографией К. Э. Циолковского можно тут.

3. Эстетика фильма “ўзлёт”

"Взлет", (1979)

Канстанцін Цыялкоўскі (1857-1935), Іжэўску – Калуга

Циолковский Константин Эдуардович

1. Хто такі Кастусь Цыялкоўскі

Канстанцін Цыялкоўскі рускі навуковец, прычым самавук, заснавальнік сучаснай касманаўтыкі. Спачатку непрыкметныя ў навуковым асяроддзі ідэі Цыялкоўскага аб асваенні касмічнай прасторы ў далейшым паслужылі штуршком для актыўнага ўвасаблення яго тэарэтычных напрацовак на практыцы. У фільме “ўзлёт” (1979) можна наглядна азнаёміцца ​​з біяграфіяй Кастуся Эдуардавіча.

“Зыход маім рэфарматарскім памкненьням быў адзін: тэхніка, навук, вынаходніцтва і натуральная філасофія. Спачатку ўсё гэта было ў вобласьці мараў, а потым маю наватарства стала выпаўзаць вонкі і было прычынай, адштурхоўвае ад мяне прававерных несомневающихся вучоных. Я быў выскачка, рэфарматар і як такой не прызнаваўся. Хто мог пагадзіцца з чалавекам, які адважваўся вагацца самыя асновы навук. Як можна адмаўляць Лабачэўскага, Эйнштэйна і іх паслядоўнікаў у Германіі і Расіі!”
Циолковский К. Э. “Рысы з майго жыцця”

2. Год і месца нараджэння. паходжанне

Циолковский К.Э.

Нарадзіўся Кастусь Эдуардавіч Цыялкоўскі 5 Верасень 1857 гады ў сяле Іжэўскам Разанскай губерні. Па бацьку мае польскія карані. Прозвішча Цыялкоўскі адбываецца ад мястэчка Циолково, што знаходзілася некалі ў Плоцк ваяводстве. Продкі вучонага валодалі вёскамі ў гэтых месцах. маці Цыялкоўскага – з дробнамаянтковых дваран татарскага роду Юмашавай.
Мяркуючы па ўспамінах Канстанціна Эдуардавіча(“Рысы з майго жыцця”) бацькі яго мелі прама супрацьлеглы характар. Калі маці была вясёлага актыўнага характару, дык бацька, насупраць, змрочнага і замкнёнага.
Фінансавы складнік сямейства Цыялкоўскі была сціплай. Бацька некалькі разоў мяняў месца працы, кожны раз перамяшчаючыся разам з сям'ёй у новы пункт прызначэння, і ў выніку, Цыялкоўскія аселі ў Вятцы.

3. глухата Цыялкоўскага. адукацыя.

Циолковский К.

Страціў слых Цыялкоўскі ва ўзросце 9 гадоў. Прычына таму стала ускладненне пасля перанесенай шкарлятыны. У мемуарных запісах навуковец разважае пра ўплыў гэтага фізічнага недахопу на ўсю яго далейшае жыццё. Глухата адарвала яго ад таварышаў, ад прывычнага ладу жыцця ў соцыуме і пагрузіла ў сябе, у свае разважанні, фантазіі. Вынік такога адчужэння – каштоўныя ідэі для ўсяго чалавецтва.

У 1892 годзе, ужо будучы выкладчыкам фізікі ў епархіяльным жаночым вучылішча, Цыялкоўскі, каб лепш чуць адказы вучаніц, зрабіў спецыяльную трубу, якую прыстаўляў да вуха.

4. адукацыя

Першапачаткова адукацыяй дзяцей у сям'і Цыялкоўскі займалася маці, Марыя Іванаўна. Кастусь Эдуардавіч прызнаваў за ёй таленавітасць і жвавасць розуму. Марыя Іванаўна памерла ў 38 гадоў, на той момант Кастусю было 13 гадоў. Паводле яго слоў, на тры гады ён выпаў з якога-небудзь адукацыйнага працэсу, называючы гэта стан “атупення”, хоць і наведваў Вяцкую класічную гімназію. У 14 гадоў Цыялкоўскі раптам зацікавіўся геаметрыяй, арыфметыкай, фізікай і пачаў бессістэмна гэтыя прадметы самастойна вывучаць. Паралельна захапіўся працай на такарным станку, з'явіліся думкі аб стварэнні аэрастата. Бацька не мог не адзначыць здольнасці сына да тэхнікі і адправіў яго вучыцца ў Маскоўскае тэхнічнае вучылішча.

Цыялкоўскі правучыўся ў Маскве тры гады (1873-1876), пасля чаго па розных прычынах вымушаны быў вярнуцца да бацькі ў Вятку. На месцы ён стаў падпрацоўваць рэпетытарствам па алгебры і геаметрыі. У маладога чалавека была здольнасць даступна тлумачыць складаныя прадметы, што самым станоўчым чынам адбілася на яго рэпутацыі выкладчыка. Ён ніколі не гандляваўся за аплату сваёй працы, так што людзі рознага дастатку заўсёды маглі да яго звярнуцца па дапамогу. Іншы яго асаблівасцю, як дасведчанага сваю справу педагога, стала ўключэнне ў адукацыйны працэс навочнага матэрыялу (фігур), якія ён вырабляў сваімі рукамі і прыносіў на ўрокі.

У 1878 годзе Цыялкоўскія, Канстанцін і бацька, вярнуліся ў Разань. Тут з рэпетытарскай дзейнасцю ў Канстанціна не склалася, і ён прымае рашэнне здаць экстэрнам экзамен на званне настаўніка народных вучэльняў, што паспяхова і выконвае ў верасні 1879 года. Праз чатыры месяцы ён атрымлівае прызначэнне ў мястэчка Бароўск недалёка ад Калугі. У 1892 годзе Цыялкоўскага, як аднаго з лепшых педагогаў, пераводзяць у Калугу (Калужскую павятовую вучэльню), горад, дзе навуковец пражыве да канца жыцця.

5. Ўклад Цыялкоўскага ў навуку

“Спачатку непазбежна ідуць: думка, фантазія, казка. За імі крочыць навуковы разлік, і ўжо ў рэшце рэшт выкананне вянчае думка”.
Циолковский К. Э.

Циолковский с зеркалом

Дзіваком і фантазёрам лічылі Цыялкоўскага навакольныя яго людзі. Меркаванне гэта змянялася па меры прыняцця ў вучоным свеце навуковых прац калужскага настаўніка. Першыя апублікаваныя працы Цыялкоўскага такія як: “тэорыя газаў”, "Механіка жывёлы арганізма" і "Працягласць выпраменьвання Сонца" знайшлі станоўчыя водгукі ў бачных сталічных навукоўцаў. Што нельга сказаць пра яго наватарскай ідэі стварэння дырыжабля.

Аб ўдасканаленні аэрастата Цыялкоўскі ўпершыню задумаўся ў 1885 годзе, і вынікам гэтых разважанняў стала вынаходства ім лятальнага апарата з тонкай металічнай абалонкай з гафрыраванай бакавінамі, а замест вадароду навуковец прапанаваў выкарыстоўваць нагрэтае паветра. Аднак навуковае супольнасць не знайшло патрэбным надаць час і вылучыць сродкі на стварэнне мадэлі дырыжабля Цыялкоўскага.

У 1887 годзе Цыялкоўскі напісаў навукова-фантастычную аповесць "На Месяцы". Сіла ўяўлення вучонага была гэтак вялікая, што яго апісання паверхні Месяца ад асобы героя аповесці, Апынуўшыся на спадарожніку Зямлі, як мы зараз разумеем, апынуліся на здзіўленне дакладнымі: “Змрочная карціна! Нават горы аголены, бессаромна распранутыя, так як мы не бачым на іх лёгкай вэлюму - празрыстай сіняватай смугі, якую накідвае на зямныя горы і аддаленыя прадметы паветра ... Строгія, дзіўна выразныя ландшафты! А цені! Аб, якія цёмныя! І якія рэзкія пераходы ад змроку да святла! Няма тых мяккіх пералівы, да якіх мы так прывыклі і якія можа даць толькі атмасфера. Нават Сахара - і тая падалася б раем у параўнанні з тым, што мы бачылі тут”. Таксама дакладнымі апынуліся здагадкі Цыялкоўскага і адносна выгляду Зямлі і Сонца з Месяца, і адносна проистекания там розных фізічных працэсаў.

У 1894 годзе Цыялкоўскі напісаў артыкул "Аэрастат або птушкападобная (авіяцыйная) лятальная машына ». І зноў навуковае супольнасць Расіі аказалася глуха да ідэй настаўнікі-самавукі. праз 20 гадоў у Еўропе запусцілі першы моноплан, які адпавядаў апісанай Цыялкоўскім раней “птушкападобная машыне”.

У 1903 годзе Цыялкоўскі напісаў артыкул “Даследаванне сусветных прастор рэактыўнымі прыборамі”, у якой прапанаваў для асваення касмічнай прасторы выкарыстоўваць ракету з рухавіком на асаблівым паліве з звадкаванага вадароду і кіслароду, а таксама разлічыў хуткасць (“другая касмічная хуткасць”), пры якой карабель можа выйсці ў Сонечную сістэму. Гэта і многія іншыя практычныя аспекты паслужылі тым падставай, на якім было пабудавана савецкае ракетабудавання.

Сярод іншых цікавых ідэй Цыялкоўскага вылучаюць вынаходніцтва ліфта, з дапамогай якога людзі змаглі б патрапіць у космас, а таксама цягнікі на паветранай падушцы (“Супраціў паветра і хуткі цягнік”, 1929). Больш за тое, Цыялкоўскі апісаў сваё ўяўленне пра тое, на якую павінна была рухацца ў сваім развіцці чалавецтву, рассоўваючы межы звыклага зямнога разумення.

6. Асабістае жыццё. Апошнія гады жыцця

Цыялкоўскі прысвяціў усё сваё жыццё навуцы, свядома адмаўляючыся ад спакусы глыбокіх асабістых адносін. З прагматызмам ён падышоў і да выбару муж і жонка. Ажаніўся Цыялкоўскі ва ўзросце 23-х гадоў з дачкой святара единоверческой царквы ў Бароўске, у якога здымаў жыллё. Дзяўчыну звалі Варварай. па словах, Цыялкоўскага, любові паміж імі не было, але прысутнічала павага. У шлюбе нарадзілася сем дзяцей, двое з іх скончылі жыццё самагубствам (Ігнат і Аляксандр), адзін памёр у маленстве.
Аб складаным характары Цыялкоўскага піша ў сваіх мемуарах яго дачка Марыя. Увесь побыт і жыццё дамачадцаў, па яе словах, былі падпарадкаваныя бацьку. Таленавіты педагог ў рамках навучальных устаноў, дзе яму даводзілася выкладаць, са сваімі дзецьмі Цыялкоўскі быў строгі і нецярпімы.
Сябе Канстанцін Эдуардавіч лічыў влюбчивым, захапляюцца, пры гэтым наўмысна не дазваляў сабе аддацца пачуццёвым парывам, тлумачачы свой мужчынскі аскетызм адказнасцю перад жонкай і дзецьмі. Сам жа вучоны ў мемуарах падсумаваў разважанні пра сваю сям'ю: “ад такіх шлюбаў дзеці не бываюць здаровыя, ўдалыя і радасныя”.

З усталяваннем савецкай улады фігура Цыялкоўскага стала прыкметнай. Яго абралі сябрам Сацыялістычнай акадэміі грамадскіх навук (1918). У лістападзе 1921 года навукоўцу была прызначаная пажыццёвая пенсія за заслугі перад айчыннай і сусветнай навукай.

памёр Цыялкоўскі 19 Верасень 1935 года ва ўзросце 78 гадоў ад раку страўніка. Праводзіць у апошні шлях дзіўнага вучонага-самавука прыйшлі каля 50 тыс. чалавек.

Константин Циолковский (1857-1935), Ижевское - Калуга

“шостага ліпеня”, (1968)

кадр из х/ф "Шестое июля"кадр из х/ф "Шестое июля"
кадр из х/ф “шостага ліпеня”кадр из х/ф “шостага ліпеня”

“шостага ліпеня” понравится любителям и ценителям качественного исторического кино. Смотрится фильм динамично. Эффект погружения в атмосферу событий сумасшедшего 1918 года присутствует. Работа актеровна высоте, Дарэчы, как и работа гримеров (напрыклад, сходу не узнать Василия Ланового в роли Ф. Дзяржынскага, так мастерски над ним поработали). В фильме предусмотрена хронология событий в виде заставок, что добавляет документальности. Наверно, такие фильмы стоило бы показывать детям в школе на уроке истории в качестве закрепляющего материала.

Посмотреть х/ф “шостага ліпеня” можно тут.

1. Команда фильма “шостага ліпеня”

В ролях:
-Юрий Каюров — в роли Владимира Ильича Ленина;
Владимир Татосов — Свердлов;
Василий Лановой — Дзержинский;
Борис Рыжухин — Чичерин;
Георгий Куликов — Бонч-Бруевич;
Владимир Самойлов — Подвойский;
Алла Демидова — Мария Спиридонова;
Иван Соловьёв — Андрей Колегаев, член ЦК партии левых эсеров;
Армен Джигарханян — Прош Прошьян, член ЦК партии левых эсеров;
Николай Волков — граф Вильгельм Мирбах, немецкий посол.

Жанр: исторический фильм;
Режиссёр: Юлий Карасик;
Автор сценария: Михаил Шатров.

2. Сюжет кратко

1918 год. В России сложная послереволюционная обстановка раздрая. В марте подписан Брестский мир, согласно которому РСФСР вышел из Первой мировой войны. Однако договор этот не всем революционерам по душе. У прыватнасці, партия левых эсеров вступает за отказ выходить из войны, о чем и заявляет 4 июля на V Всероссийском съезде Советов рабочих, крестьянских, красноармейских и казачьих депутатов. Ленин обосновывает не целесообразность подобного хода.

6 июля на заседании эсеры принимают решение провести теракт, а именно устранить немецкого посла графа Вильгельма фон Мирбаха, и тем самым разорвать заключенный в марте договор. Дело это поручают Якову Блюмкину, с чем тот успешно справляется. Далее эсеры не сбавляя активность, захватывают важные городские объекты.
Тем временем Ленин дает распоряжение о скором прибытии в Москву частей Латышской стрелковой дивизии для подавления лево-эсеровского мятежа. На следующий день части прибыли в город и утихомирили мятежников.

3. Эстетика фильма

Аляксандра Калантай (1872-1952), Санкт-Пецярбург – Масква

Алксандра Коллонтай.

1. Аляксандра Калантай (Дамантовіч), год і месца нараджэння. Присхождение

Александра Михайловна Коллонтай родилась 19 сакавік 1872 г. в Санкт-Петербурге в родовитой и обеспеченной семье.
Девичья фамилия Коллонтай – Дамантовіч. Фамилия эта является производным от имени давнего предка Александры Михайловны Довмонта Псковского, жившего в 18 у. и княжившего в Пскове.
Глава семейства Домонтовичей, Михаил Алексеевич, из украинских дворян, знатный генерал, уважаемый человек. Во время русско-турецкой войны (1878-1879) был в разгаре событий на Балканах, а позже губернатором Тырнова в Болгарии.

Мать Александры Михайловны была дочерью скупщика и продавца леса Александра Масалина, прибывшего в Петербург из Финляндии. И хотя человеком он был предприимчивым и успешно сколотил себе состояние, фамилия его не была родовитой. Однако эта условность не помешала, у выніку, породниться ему с авторитетной семьей Домонтович.
Историю своей семьи Коллонтай подробно описывает в мемуарахИз моей жизни и работы.

2. адукацыя. замужжа.

Семья Коллонтай - Александра, муж Владимир, сын Миша.

Увлечению Коллонтай революционными идеями предшествовали годы домашнего обучения, качественного и разностороннего. Среди прочих необходимых образовательных навыков Александра владела немецким, французским, английским, финским языками, что сослужило ей в дальнейшем хорошим подспорьем в агитационной деятельности.
До того, как появились первые мысли о преобразовании царской России, Шура Домонтович мечтала стать писательницей и даже написала повесть. Для объективной оценки своего писательского мастерства она отправила повесть писателю Короленко, который ответил ей нелестным отзывом: «Если бы вы писали пропагандистские листовки, вы бы могли достигнуть большего. К беллетристике у вас меньше данных». так, можна сказаць, Короленко далзеленый светбудущей революционерке и профессиональной агитаторше Коллонтай.

У 1893 году Александра Михайловна вышла замуж за выпускника Военно-инженерной академии, офицера Владимира Коллонтая, который приходился ей, Дарэчы, троюродным братом. Вскоре у пары родился сын Миша. Однако быт и стандартное для женщин той эпохи времяпрепровождение никак не соответствовало живому, идейному и деятельному характеру Александры. Ей захотелось посвятить себя нечто большему, чем просто семья.
Наблюдая за темной и тяжелой жизнью простого трудового народа, Коллонтай находит, что помочь ему освободиться от этого было бы делом благородным и правильным. Больш за тое, положение женщин в мире ей кажется также удручающим, и оставить его без внимания она тоже не может. Через свою бывшую учительницу она сближается с подпольным движением, где знакомится с Еленой Стасовой, активной деятельницей русской революции, которая преподала ей азы конспиративной работы.

3. Путь в революцию

Коллонтай Александра Михайловна
Калантай А. М.

За границей я могла бы читать всю запрещенную в России литературу и встретила бы живых людей, участвующих в рабочем движении. Своего маленького Мишу я могла бы оставить у моих родителей, а Коллонтай должен понять, чего я хочу в жизни и почему я. должна уехать от него. Если он этого не поймет — значит, все равно вместе нам жизни не прожить. От своей задачи я не откажусь. Я уйду к тем, кто хочет освобождения рабочих от капитализма, от царизма.

Калантай А. М. “Из моей жизни и работы

Воспользовавшись благовидным предлогом учебы в Цюрихе, у 1898 году Коллонтай срывается с места и уезжает от мужа и сына в Европу, чтобы там в полной мере ознакомиться с революционными идеями Маркса. Через год Коллонтай вернулась. За это время ею были написано множество статей, литературно-научных трудов. Ее публикуют в различных изданиях, и параллельно Коллонтай занимается подпольной работой. В следующую свою поездку за границу она знакомится с Розой Люксембург, сближается с Плехановым.

9 снежні 1905 года Коллонтай находилась в Санкт-Петербурге и стала свидетельницей событийКровавого воскресенья”. В своих воспоминаниях она описывает произошедшее в характерных для оппозиционера красках, обвиняя царизм в нечеловеческом отношении к своему народу, умалчивая, меж тем, о провокациях со стороны подготовленных мятежников.
В том же 1905 году Коллонтай знакомится с В. Леніным.

У 1908 году Александра Коллонтай спешно эмигрировала. В ее адрес были выдвинуты обвинения в призывах к вооруженному восстанию в книгеФинляндия и социализм”. За границей Коллонтай не прекратила своей активной деятельности, а наадварот, развила ее. Посетила ряд европейских стран, побывала в США, где она также выступала с лекциями, призывая простой народ объединиться для войны против капитализма.

Суть агитаций Коллонтай: народ должен забыть о своей национальной принадлежности, быть выше этого. Объединяться люди, в таком случае, будут по классовому признаку. Другим ее активным обращением к массам единым фронтом выступить против войны, солдатам же предлагалось сложить оружие. По чаянию революционеров, именно в руках простого народа, как самой заинтересованной стороны, находится воля остановить эту кровопролитную войну, развязанную капиталистами (речь о Первой мировой войне).
Лучший исход для Российской империи в войне есть проигрыштакое отношение к положению России в этой мировой схватке сформулировал В. І. Ленин, а Коллонтай, горячая его сторонница, эту формулировку активно внедряла в массы. так, по мнению революционеров, война империалистическая перерастет в войну гражданскую. И лишь после этого возможно построить справедливое общество.

4. пасля рэвалюцыі 1917

Коллонтай А. М., революционерка

После победы революции в феврале 1917, Коллонтай была избрана членом ЦИК от большевиков. За активную антивоенную агитацию среди солдат и матросов в условиях установившегося в странедвоевластияАлександру Михайловну арестовали и отправили в тюрьму с подачи Временного правительства. Усилиями М. Горького и Л. Красина, ее тем не менее, в скором освободили.

30 Кастрычнік 1917 года Коллонтай получила лично от В. Ленина пост народного комиссара общественного призрения в 1-м составе Совета народных комиссаров, такім чынам, она стала одной из первых женщиной-министром. В этой должности в трудных условиях и за короткий срок ей удалось наладить выплаты пенсий и зарплат населению.
Именно по ее инициативе формируется Отдел по охране материнства и младенчества, а также Коллегия по охране и обеспечению материнства и младенчества. Теперь каждая женщина и ее дети могли рассчитывать на защиту государства.

У студзені 1918 года ў “ВоззванииПатриарха Тихона Александра Коллонтай была предана анафеме. Причина: попытка активистки реквизировать Александро-Невскую лавру в Петрограде. Под началом Коллонтай действовали матросы, которые встретили жесткий отпор со стороны верующих. В ходе акции погиб протоиерей Петр Скипетров. Некрасивая получилась история.

5. Борьба за права женщин.

Коллонтай А .М.

В предреволюционной России заметно усилилась активность женщин, і, как следствие, исходя из некой идейной или политической позиции, они стали группироваться в разного рода кружки и организации. Коллонтай не принадлежала ни к одной из этой группировок, хотя и контактировала с их участницами. Для Александры Михайловны та позиция для женщины, которую продвигали феминистки, суфражистки и пр. казалась слишком ограниченной.
Женщина в строительстве советского государства, по мнению Коллонтай, должна идти в одном строю с мужчинами, наравне с ним. Именно эту задачу она преследовала, когда по ее инициативе в 1919 году был создан женотдел ЦК РКП(б). Женской неграмотности был дан бой, для женщин стали издаваться журналы (“Работница”), женщин приглашали на митинги и конференции, а также всячески привлекали к работе в различных учреждениях женотделов, тем самым пробуждая в них желание включиться в общественно-политическую жизнь государства.

6. Теория стакана воды

За свою идейную позицию относительно положения женщины в молодом государстве Александре Коллонтай часто приписывают авторствотеории стакана воды”, очень популярной среди молодежи в 1920-х годах, суть которой сводится к одной простой мысли: для удовлетворения своих инстинктивных сексуальных потребностей человек не должен испытывать сложности, в виде обязательств к партнеру. Достаточно просто быть ему, как минимум, симпатичным. Секс без любви и обязательствпростое действие сродни элементарной возможности выпить стакан воды в момент жажды. Тым не менш, Коллонтай не является автором этой теории, однако схожие мотивы можно обнаружить в ее теоретических работах относительноновой женщиныв новых условиях: “Семья перестала быть необходимой. Она не нужна государству, ибо отвлекает женщин от полезного обществу труда, не нужна и членам семьи, поскольку воспитание детей постепенно берет на себя государство” або “Изживший себя институт семьи противоречит идее коммунизма; вместо нее надо просто создать фонд помощи всем, кто нуждается из-за последствий свободной любви”.

7. Асабістае жыццё. Павел Дыбенко

Дыбенко П. и Коллонтай А.
Дыбенко П. и Коллонтай А.

Личная жизнь Александры Коллонтай была очень насыщенной. яна, мабыць, относилась к тому типу женщин, которых принято называтьроковыми”, либо просто была женщиной с холодным рассудком.
Первым известным нампострадавшимот любви к Александре стал учитель русской словесности Остроградский. Мужчина хотел отравиться, но его успели откачать.
другі – Иван Драгомиров, сын знаменитого полководца Драгомирова, действовал наверняка: погиб от пули, застрелился.
Александр Шляпников, ответственное лицо в партии большевиков, некоторое время пребывал в качестве гражданского мужа Коллонтай, после расставания получил нервный срыв.
далей, морской офицер (имя неизвестно), влюбленный в Коллонтай, покончил с собой, узнав о ее практическом применении в жизнитеории стакана воды”. Так што, в этм спискенесчастныхотносительно легко отделался первый законный муж КоллонтайВладимир. Умер он в госпитале в 1917 г.

Обраткана любовном фронте прилетела к Коллонтай в 1917 году в виде Павла Ефимовича Дыбенко. Нарком по морским делам (морской министр), глава Центробалта, он стал законным супругом Александры Михайловны. Разница в возрасте между молодоженами составляла 17 гадоў. Александре Михайловне на тот момент исполнилось 45 гадоў, Дыбенко – 28. яна – образованная дворянка из столицы, ён – малограмотный матрос с Черниговщины. Но между ними зажглась искра, страсть такого рода, что Коллонтай не переставала удивляться самой себе, обнаружив, что способна испытывать ревность и прочие собственнические чувства к мужчине, что совершенно расходилось с ее пониманием образановой женщиныв советском государстве, напрочь свободной от подобных предрассудков. мабыць, из всех до сих пор присутствовавших в ее жизни любовников Дыбенко продержался дольше всех.

Коллонтай А. и Дыбенко П.
Калантай А. и Дыбенко П.

Дыбенко обладал огромным авторитетом среди матросов, и этот факт вынуждал большевистское правительство общаться с ним аккуратно, даже в тех случаях, когда вел он себя своевольно.
У лютым 1918 года части Красной армии, действовавшие под командованием Дыбенко, не выдержали атаки кайзеровских войск под Псковом и Нарвой и отступили в Ямбург. Здесь Дыбенко должен был соединиться с войсками генерала Парского Д. П., но вместо этого он стал вести себя с некогда царским генералом показательно пренебрежительно, не желая согласовывать военные действия против врага. далей, оказавшись в Москве, Дыбенко своим неадекватным поведением вынудил Ленина дать приказ арестовать его. Вызволять мужа бросилась Коллонтай. Ей, как авторитетной большевичке, выдали супруга на поруки, однако вскоре он бежал из-под надзора в Самару в сопровождении несколько сотен матросов. После длительных переговоров Дыбенко уговаривают вернуться в Москву (снова не без участия Коллонтай), где над ним состоялся суд. Дыбенко оправдывают, но из партии все-таки исключают.
Вскоре после этого Дыбенко попал к немцам в плен. Ему грозил расстрел, но вмешательство Коллонтай в очередной раз поменяло ход событий: Дыбенко обменяли на немецкого пленного офицера.
По прошествии некоторого времени Дыбенко снова получил возможность командовать воинским подразделением и со временем даже стал командующим Крымской армией.

Однако и этим отношениям суждено было завершиться. Постоянные измены мужа совершенно извели Коллонтай, пришлось ей унижаться до ревнивых истерик. После очередной из них Дыбенко выстрелил себе в грудь, но пуля попала в орден и не достигла цели. Его отправился лечиться в госпиталь, а Коллонтайсбежалаот любви в должности посла в Норвегию по назначению И. Сталина. Дыбенко Павел был расстрелян в феврале 1938 года.

8. Первая женщина-посол

Коллонтай А. цветное фото
Калантай А. М.

У 1922 году Александра Коллонтай была направлена И. У. Сталиным чрезвычайным и полномочным послом в Норвегию. В истории до этого момента женщина-посол была замечена единожды и то в далеком 17 у. (Катарина Стопиа, посол Швеции в России). З 1926 па 1927 Коллонтай налаживала советско-мексиканские отношения, находясь в Мексике.

У перыяд 1930-1945 гг. Аляксандра Міхайлаўна – посол в Швеции. Ее усилиями поддерживался нейтралитет этой страны в период борьбы Гитлера за симпатии в Скандинавии.
У 1944 году Коллонтай снова взялась за посредническую роль на переговорах о выходе Финляндии из войны, и работу свою выполнила успешно.

9. Апошнія гады жыцця

В должности посла в Швеции Коллонтай пробыла до 1945 года. В марте она прибыла в Москву, а в июле завершила свою, так бы мовіць, дипломатическую карьеру. Причины тому объективные: почтенный возраст (73 года) и последствия перенесенного инсульта. После этого, Александра Михайловна занялась написанием мемуаров. Много воспоминаний она оставила о Ленине В. І.

Умерла Александра Коллонтай 9 сакавік 1952 г. во сне от инфаркта. Похоронена в Москве на Новодевичьем кладбище.

Александра Коллонтай (1872-1952), Санкт-Петербург - Москва

Аляксандр Бенуа (1870-1960), Санкт-Пецярбург – Парыж

Александр Бенуа
Аляксандр Бенуа
1. Год і месца нараджэння Аляксандра Бенуа. сям'я

Аляксандр Мікалаевіч нарадзіўся 3 мая 1870 года ў г. Санкт-Пецярбург. У сямействе Бенуа да любога ўвазе творчасці ставіліся дрыгатліва, імкнучыся развіваць пазначыліся талент. бацька мастака, Мікалай Лявонцьевіч Бенуа быў нашчадкам уцекачоў у Расію ад рэвалюцыі французаў, займаў пасаду акадэміка архітэктуры. яго брат, Лявонцій, быў мастаком і музыкам. Маці мастака Каміла Альбертаўна, паходзіла з італьянскага роду Кавос. Яе дзед складаўся капельмайстрам рускай і італьянскай оперных труп і напісаў нямала музычных твораў.
Александр Бенуа (1870-1960), Санкт-Петербург - Париж
Аляксандру Бенуа 5 гадоў. Парыж, 1875 г.
2. адукацыя

Маляваць Аляксандр Мікалаевіч пачаў яшчэ ў дзяцінстве, праходзячы навучанне ў прыватным дзіцячым садку. З 1885-1890 гг. Бенуа вучыўся ў прыватнай гімназіі Мая Да. І., дзе пасябраваў з шэрагам таленавітых маладых людзей, пазней склаў грунт грамадства “свет мастацтва”. Гаворка ідзе пра Сом К., Нувель В., Філосафы Д. (стрыечны брат З. П. Дягілева), Бакстэ Л.
Александр Бенуа (1870-1960), Санкт-Петербург - Париж
Аляксандр Бенуа студэнт

У сям'і Бенуа прытрымліваліся традыцый кансерватыўнае мастацтва, у той час як Аляксандр вітаў адступлення ад акадэмічнага майстэрства. Быў перыяд у жыцці маладога мастака, калі ён, быўшы гімназістам, стаў наведваць вячэрнія класы Акадэміі Майстэрстваў. Але неўзабаве расчараваўся, і пасля заканчэння гімназіі вырашыў пайсці вучыцца на юрыста. А сваім настаўнікам жывапісу абраў старэйшага брата Альберта, прыгожы акварэліст, дапоўніўшы навучанне самастойна складзенай праграмай з упорам на вывучэнне гісторыі мастацтваў.
3. Першыя спробы заявіць пра сябе

У 1893 годзе (23 года) Бенуа ўпершыню выступіў са сваімі працамі на айчыннай выставе “таварыства акварэлістаў”.
Александр Бенуа (1870-1960), Санкт-Петербург - Париж
Версаль, 1898

Аднойчы Бенуа трапілася ў рукі кніга Р. Мутэра “Гісторыя жывапісу”, і па прачытання выявілася, што ў працы аўтара няма ніводнага радка пра жывапіс рускай. Тады малады чалавек, рухомы пачуццём справядлівасці, напісаў Мутеру ліст, асабліва не разлічваючы на ​​адказ. Якое ж было здзіўленне Бенуа, калі пісьменнік напісаў яму, шчыра прызнаючы той факт, што зусім не знаёмы з рускай жывапісам. Ён прапанаваў Аляксандру самому напісаць артыкул па якая адсутнічае тэме, якая ў наступным выданні будзе ўключана ў кнігу. Бенуа справіўся з працай бліскуча – так адбыўся яго першы вопыт у справе мастацтвазнаўства. Пазней тэкст перавялі на рускую мову і надрукавалі ў расійскіх часопісах. Бенуа адразу прыцягнуў да сябе ўвагу, перш за ўсё, як практык і тэарэтык у адной асобе.
4. “свет мастацтва”

У 1898 годзе Бенуа з аднадумцамі (Да. самоў, У. Нувель, D. філосафаў, L. Букст, М. Дабужынскі, Э. Пускавая ўстаноўка) стварае часопіс “свет мастацтва”. Пра мэты часопіса сам Аляксандр Мікалаевіч казаў так:

«Намі кіравалі не гэтулькі меркаванні “ідэйнага” парадку, колькі меркаванні практычнай неабходнасці. Цэлым шэрагу маладых мастакоў не было куды дзявацца. Іх або зусім не прымалі на вялікія выставы – акадэмічную, перасоўную і акварэльную, ці прымалі толькі з бракоўка усяго таго, у чым самі мастакі бачылі найбольш выразнае выказванне сваіх пошукаў ... І вось чаму Урубель у нас апынуўся побач з Бакст, а Самоў побач з Малявіна. Да “непрызнаным” далучыліся тыя з “прызнаных”, якім было не па сабе ў зацверджаных групах. Галоўным чынам, да нас падышлі Левітан, Каровін і, да найвялікшай нашай радасці, Сяроў. Зноў-такі, ідэйна і ўсёй культурай яны належалі да іншага кругу, гэта былі апошнія атожылкі рэалізму, не пазбаўленага “передвижнической афарбоўкі”. Але з намі іх звязала нянавісць да ўсяго затхла, ўсталяваўся, змярцвелыя ».

Кустодиев, "Мир искусства", Бенуа
Кустодзіеў Б. М. Групавы партрэт мастакоў суполкі “свет мастацтва”
5. жывапіс Бенуа

Бенуа практычна заўсёды аддаваў перавагу пейзажнага жывапісу. Яго першыя самастойныя работы (1892-1895) ўяўляюць сабой цыкл малюнкаў Паўлоўская, Петергофа, царскага Сяла, куткоў старога Пецярбурга, а таксама гарадоў Германіі і Швейцарыі, іх старадаўніх кварталаў і помнікаў архітэктуры. пазней, ужо спелым майстрам, Бенуа выканаў серыі пейзажаў Версалю, да якога шмат разоў вяртаўся (1896, 1897, 1898, 1905, 1906, 1907, 1914), Петергофа (1900), Ораниенбаума (1901), Паўлоўская (1902), Рыма (1903), Венецыі (1912).
Бенуа, Версаль. Фонтан Бахуса зимой. 1905 г
Версаль. Фантан Бахуса зімой. 1905 г
Александр Бенуа (1870-1960), Санкт-Петербург - Париж
Александр Бенуа (1870-1960), Санкт-Петербург - Париж
Александр Бенуа (1870-1960), Санкт-Петербург - Париж

Ва ўсіх гэтых серыях пераважаюць выявы гістарычных мясцовасцяў, палацавых паркаў і твораў мастацтва. Прырода цікавіла мастака галоўным чынам ў яе сувязі з гісторыяй. толькі пасля, сярод работ 1911-1916 гадоў пачалі ўзнікаць чыста пейзажныя цыклы акварэляў, якія паказваюць прыроду Італіі, Швейцарыі і Крыма.
Александр Бенуа (1870-1960), Санкт-Петербург - Париж
6. Праца Бенуа ў тэатры

Дэбют Аляксандра Бенуа як тэатральнага мастака адбыўся ў 1902 годзе, яму даверылі аформіць пастаноўку оперы Р. Вагнера «Згуба багоў» на сцэне Марыінскага тэатра. У 1903 годзе ён займаецца эскізамі дэкарацый да балета Н. У. Черепнина «Павільён Армиды».
Александр Бенуа (1870-1960), Санкт-Петербург - Париж
дэкарацыі А. Бенуа да оперы «Згуба багоў» на сцэне Марыінскага тэатра

Менавіта Бенуа належыць ідэя стварэння прыватнай балетнай трупы, якая распачала ў 1909 годзе трыўмфальныя выступу ў Парыжы - «Рускія сезоны». У трупе ён займаў пасаду дырэктара па мастацкай частцы. Ролю Дзягілева С., з імем якога нязменна звязваюць поспех “рускіх сезонаў”, хутчэй у паспяховым адміністраванні, ўменні завязваць знаёмства і вырашаць фінансавыя пытанні.
Александр Бенуа (1870-1960), Санкт-Петербург - Париж
дэкарацыі А. Бенуа - балет “пятрушка”
7. Бенуа-ілюстратар

Апроч іншага Бенуа з'яўляецца адным з самых актыўных дзеячаў мастацкага руху, адрадзіў ў Расіі мастацтва кніжнай графікі. Першыя пробы на гэтай ніве прыйшліся на “Пікавая дама” Пушкіна, ілюстрацыі Бенуа ўвайшлі ў трохтамовае збор твораў Пушкіна. У 1904 годзе ім аднаасобна была ілюстравана “Азбука у малюнках”.

Лепшай з кніжных работ мастака лічацца малюнкі да «Медны коннік» Пушкіна. Цыкл першага варыянту складаецца з 32 малюнкаў тушшу і акварэллю, імітуюць каляровую гравюру на дрэве.
Александр Бенуа (1870-1960), Санкт-Петербург - Париж
ілюстрацыя А. Бенуа да паэмы “медны коннік”
8. пасля рэвалюцыі

З 1917 па 1926 год Бенуа загадваў Карціннай галерэяй Эрмітажа, г.зн.. быў дзяржаўным служачым. У 1921 годзе былі арыштаваныя два браты мастака – Лявонцій і Міхаіл. У 1926 годзе мастак з'ехаў у Парыж для афармлення спектакля ў “Вялікая опера” і больш не вярнуўся ў бальшавіцкую Расію.
художник Александр Бенуа

На новай радзіме Аляксандру Бенуа нічога значнага ўжо стварыць не ўдалося. Адзіным спадчынай гэтага перыяду сталі яго мемуары пра дзяцінства і юнацтва, пра перыяд “срэбнага стагоддзя”, з яго ідэйнымі пошукамі і станаўленнем.

Памёр Аляксандр Мікалаевіч у 1960 годзе ў Францыі, жылі амаль 90 гадоў.

Александр Бенуа (1870-1960), Санкт-Петербург - Париж

Знакамітыя жанчыны-рэвалюцыянеркі Расіі

Да пач. 20 у. ў расійскім грамадстве жаночая яго палова усё больш упэўнена стала заяўляць пра сваё права жыць без абмяжоўваюць яе дзейнасць умоў. Многія жанчыны ўсвядомілі, што гатовыя выйсці з рамак сямейных абавязкаў і праявіць сябе ў іншых сферах жыцця. У прыватнасці, аказалася, што такое чыста мужчынскае намер, як падрыхтоўка і правядзенне ў краіне дзяржаўнага перавароту, характэрна і учорашнім кисейным спадарычнам. Перш за ўсё, рамантыкай рэвалюцыі захапіліся адукаваныя, радавітай дамы, і некаторыя з іх паказалі ўражальную прадукцыйнасць.
Тут будзе паступова фармавацца спіс жаночых імёнаў революционерок з розных палітычных партый з кароткім выкладам іх біяграфіі і заслуг падчас радыкальных пераменаў і пасля.

1. Аляксандра Калантай (Дамантовіч)

Александра Коллонтай (Домонтович), жизнь и деятельность
Аляксандра Калантай (Дамантовіч)

Аляксандра Міхайлаўна Калантай (1872-1952), шляхцянка, бацька высокапастаўлены генерал, удзельнік і герой руска-турэцкай вайны (1877-1878гг). наравістая, адукаваная, ў адзін цудоўны момант, ужо будучы замужняй дамай, яна ўсвядоміла, што не хоча жыць ранейшай сытай жыццём, у той час, як просты народ пакутуе ад дэспата-цара. З усёй сваёй энергіяй яна ўлілася ў сацыял-дэмакратычны рух, а пасля адбыўшайся рэвалюцыі стала першай у свеце жанчынай-міністрам: у першым Савецкім ўрадзе Калантай была абраная наркамам дзяржаўнага догляду (сацыяльнага забеспячэння). У цяжкіх умовах 1917 – 1918 гг. Аляксандры Міхайлаўне ўдалося арганізаваць працу па сацыяльнай дапамогі насельніцтву.

Іншай важнай дзейнасцю Калантай адзначылася на пасадзе пасла ад СССР у Швецыі. Тут падчас Другой Сусветнай вайны яна прыклала шэраг намаганняў у падтрыманні Швецыяй нейтралітэту, а таксама, выкарыстоўваючы шведскія напрацоўкі, у 1944 г. дапамагла выхаду Фінляндыі з вайны.

Вядучую ролю Калантай адыграла таксама ў справе разбурэння перажыткаў мінулага адносна жанчын. Яна публічна падтрымлівала думка пра тое, што жанчына можа быць самастойнай адзінкай, а не толькі дадаткам свайму мужу. Пры гэтым інстытут сям'і Калантай ніколі не адмаўляла, падкрэсліваючы толькі важнасць гендэрнага раўнапраўя.

2. Ларыса Рейснер

Лариса Рейснер, революционерка
Ларыса Рейснер

Ларыса Міхайлаўна Рейснер (1895-1926) – таленавітая пісьменніца і журналістка. Нарадзілася ў забяспечанай і інтэлігентнай сям'і. Ідэямі камунізму захапілася яшчэ ў юнацтве. У літаратуры Ларыса заявіла пра сябе ва ўзросце 18 гадоў. У 20 гадоў разам з бацькам выдавала часопіса “Рудзін”, сутнасць якога зводзілася да сатыры над асаблівасцямі рускага жыцця.

У рэвалюцыйным руху Ларыса хутка знайшла сабе месца, і вось яна ўжо камісар Балтфлота. У 1918 годзе – Рэйснер з'яўляецца членам КПСС(б), камісар Генштаба Ваенна-Марскога флоту, удзельніца баявых дзеянняў у Казані. У 1921 годзе разам з мужам Ф. Раскольнікавым адпраўляецца з дыпмісіяй у Афганістан.
Сведка Гамбургскага паўстання ў Германіі, Рейснер апісала гэтую падзею ў сваёй кнізе і нарысах. Паездка на Данбас завяршылася зборнікам «Вугаль, жалеза і жывыя людзі ».

вонкава прывабная, Рейснер была знакамітая сваімі любоўнымі раманамі. У ліку асабліва абмяркоўваюцца з іх яе адносіны з Мікалаем Гумілёвым. Пісьменнік і марак, прыхільнік джаза, каўбаса з. А. таксама ўваходзіў у лік яе прыхільнікаў. Тым не менш замуж выйшла Ларыса за Фёдара Раскольнікава, дыпламата па родзе дзейнасці. Аднак і гэтыя адносіны апынуліся недолгосрочны, як і ўсе наступныя яе раманы.
магчыма, нейкі шчаслівец і змог бы “утаймаваць” “Валькірыя рэвалюцыі”, аднак жыццё ёй была адмераць тэрмінам 30 гадоў. памерла Рейснер, можна сказаць, празаічна, улічваючы яе насычанае жыццё: памерла яна ад брушнога тыфу, якім заразілася разам з маці і братам, выпіўшы сырога малака. Маці і брат выжылі, у Ларысы не хапіла для гэтага ні душэўных, ні фізічных сіл.

3. надзея Крупская

Надежда Крупская в молодости
надзея Крупская

Надзея Канстанцінаўна Крупская (1869-1939) больш вядомая нам як памочніца У. І. Леніна. Але значэнне яе, вядома, значна шырэй. У маладым савецкай дзяржаве менавіта Крупская задавала вектар развіцця культурнай палітыкі. Надзея Канстанцінаўна была памочніцай, а таксама намесьніцай наркама асветы Луначарскага. У яе ведамстве знаходзілася стварэнне хат-чытальняў, бібліятэк, яна запускала праграмы асветы сялянства, а таксама займалася многімі іншымі адукацыйнымі момантамі.

Па ініцыятыве Надзеі Канстанцінаўны ў 1918 г. быў створаны Петраградскі інстытут пазашкольнай адукацыі, у якім рыхтаваліся кадры для барацьбы з непісьменнасцю сярод насельніцтва. Пазней гэты інстытут вырас у С.-Пецярбургскі інстытут культуры. Такога роду праграма аказалася плённай і дала свой плён: у СССР змаглі атрымаць адукацыю ўсе. І калі раней гэта была прэрагатыва ў асноўным вышэйшых слаёў насельніцтва, пасля 1917 усе савецкія людзі атрымалі роўныя магчымасці.

4. Алена Стасава

Стасова Елена, женщины в русской революции
Стасава Алена

Алена Дзмітрыеўна Стасава паходзіла з знакамітай сям'і дарэвалюцыйнай Расіі. дзед яе, Васіль Пятровіч Стасаў, бачны архітэктар, які пабудаваў, у прыватнасці, Траецкі сабор у Санкт-Пецярбургу.
сын яго, Уладзімір Васільевіч Стасаў (дзядзька Алены Дзмітрыеўны) – публіцыст, мастацтвазнаўца, вядомы мастацкі крытык, быў чалавекам уплывовым у колах інтэлігенцыі. напрыклад, пры яго актыўным удзеле шырокую папулярнасць атрымала творчасць мастакоў-перасоўнікаў.
Бацька Алены Стасавай, Дзмітрый Васільевіч, быў не менш уплывовым. Па родзе дзейнасці ён быў адвакатам, поглядаў прытрымліваўся дэмакратычных. У грамадстве за ім замацавалася мянушка “сумленне рускай адвакатуры”. Вось у такой сям'і фармавалася светапогляд Алены Стасавай, яркай ўдзельніцы рэвалюцыйных падзей.

Доўгі час Стасава працавала ў структурах Камінтэрна, пазней у выдавецкай справе. Падчас Вялікай айчыннай вайны Алена Дзмітрыеўна прасілася на фронт у якасці ваеннага перакладчыка, т.к. добра ведала замежныя мовы. Але з-за ўзросту ёй адмовілі ў гэтым. Пражыла Стасава доўгае жыццё, карыстаючыся народнымі пашанай і павагай. Пакінула пасля сябе годныя прачытання мемуары.

5. Марыя Спірыдонава

Мария Спиридонова, русская революционерка из эсеров
Марыя Спірыдонава

Марыя Аляксандраўна Спірыдонава у адрозненні ад папярэдніх у спісе большевичек была адным з лідэраў партыі левых эсэраў. Спірыдонава можна назваць адной з самых яркіх постацяў у рэвалюцыйным руху, свайго роду, яго сімвалам.
За ўдзел у тэрарыстычнай дзейнасці ў ходзе рэвалюцыі 1905-1907 гг. Марыя была арыштаваная, моцна зьбітая жандарамі, пасля чаго адпраўлена ў Сібір, дзе яна прабыла да амністыі ў лютым 1917 г. Пасля свайго вяртання з ссылкі Спірыдонава, дзякуючы прысталі да яе вобразу пакутніцы, вокамгненна ўзляцела на палітычны расійскі Алімп.

У ходзе рэвалюцыі 1917 года партыя эсэраў раскалолася, і Спірыдонава ўзначаліла яе левае крыло, прытрымліваюцца больш радыкальных пазіцый, а ў кастрычніку 1917 года пайшла на кааліцыю з бальшавікамі.

Характар ​​у Спірыдонава быў валявой, яна бескампрамісна дыскутаваць па бягучых пытаннях з У. Леніным, са Свярдловым ць УЦВК. 6 ліпеня 1918 года Спірыдонава стала адной з прыхільніц бунту левых эсэраў, які адбыўся з-за выдатнага ад бальшавікоў дачынення да Брэсцкаму свеце. Падрабязна пра падзеі 6 Ліпеня зняты ў 1968 годзе фільм з аднайменнай назвай, дзе Каханне Спірыдонава згуляла акторка Ала Дземідава (“шостага ліпеня”, 1968)
Пасля перамогі бальшавікоў партыя левых Эвера была ліквідаваная. Спірыдонава арыштавалі ў 1937 годзе, а 11 Верасень 1941 года яна была расстраляная ў ліку іншых палітвязняў. варта адзначыць, што падчас свайго зняволення, яна пісала лісты Яжову Н. І. з прапановай забіць Гітлера на той падставе, што мела вялікі тэрарыстычны вопыт. Але лёс яе вырашана была інакш.

6. Арыядна Тыркова-Вільямс

Тыркова-Вильямс Ариадна, революционерка из партии кадетов
Тыркова-Вільямс Арыядна

Арыядна Ўладзіміраўна Тыркова-Вільямс, гісторык, пісьменніца, аўтар біяграфіі А. З. Пушкіна. Ўваходзіла ў партыю кадэтаў, пасля катэгарычна падкрэслівала сваю антыбальшавіцкую пазіцыю. Па спосабу дзеяння, актыўнасці, вядома, саступала Калантай, Крупскай і іншым Бальшавічка, тым не менш у рамках сваёй партыі Арыядна Ўладзіміраўна запомнілася як яркі прамоўца. Яна выступала з крытыкай радыкальнага рэфармавання краіны, баялася поўнага развалу грамадскай структуры ў імя сумніўных ідэалаў.

Тыркова паходзіла з старажытнага дваранскага роду, выхавана была ў духу ліберальных ідэй. У 1903 годзе 34-гадовую Арыядну Уладзіміраўну арыштавалі за спробу кантрабанды 400 асобнікаў часопіса Пятра Струвэ «Вызваленне». Была прысуджаная да 2,5 гадоў турэмнага зняволення, але па хваробе была вызваленая пад заклад, пасля чаго пры першай магчымасці эмігравала.
Па вяртанні на радзіму супрацоўнічала з «Нівай», «Рускай думкай» і «Веснікам Еўропы». Яе пяру належаць раманы «Жыццёвы шлях» і «Здабыча», кнігу «Ганна Паўлаўна Філосафава і яе час», зборнік нарысаў «Старая Турцыя і младотурки».
З 1951 года Тыркова пражывала ў ЗША, тут ёю былі напісаныя тры кнігі ўспамінаў: «На шляхах да свабоды» (1952), «Тое, чаго больш не будзе » (1954), «Пад'ём і крушэнне» (1956). памерла ў 1962 годзе ва ўзросце 92 гадоў.

Знаменитые женщины-революционерки России